سجاده های سلوک - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٤٥ - ٣ تفاوت قرب تكويني با قرب اختياري به خداوند

حقايق متعالي و توصيف‌ناپذير، به افق ذهن گرفتار به عالم ماده و حس ما صورت پذيرفته‌اند؛ وگرنه خداوند جسم نيست كه جوار و قرب او جسماني و مادي باشد و آنچه كاخ يا ساير نعمت‌هاي بهشتي معرفي شده‌اند،‌ مانند نعمت‌ها و امكانات دنيوي محدود نيستند؛ بلكه بهشت و همة نعمت‌هايش حقايقي گسترده و زوال‌ناپذيرند.

وَلَقَدْ خَلَقْنَا الإنْسَانَ وَنَعْلَمُ مَا تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ؛[١] «و همانا ما آدمي را آفريده‌ايم و آنچه را نفس او وسوسه مي‌كند مي‌دانيم و ما از رگ گردن به او نزديك‌تريم».

٣. تفاوت قرب تكويني با قرب اختياري به خداوند

قرب به خداوند در آية شريفه، تكويني است كه همة بندگان از آن برخوردارند و با قرب اختياري كه اولياي خدا و ازجمله امام سجاد(عليه السلام) در اين مناجات از خداوند درخواست مي‌كنند، متفاوت است. اين قرب هميشگي است و شامل همة انسان‌ها مي‌شود. وقتي خداوند لحظه‌به‌لحظه، هستي و حيات را به انسان افاضه مي‌كند، نزد او حضور دارد و افاضة هستي و حيات متوقف بر اين حضور و قرب است؛ چنان‌كه اگر كسي بخواهد پولي را در دست انسان بگذارد بايد به او نزديك شود و پول را در دستش بنهد. اگر ما باور داشته باشيم كه دائماً هستي‌مان را از خداوند دريافت مي‌كنيم و او پيوسته از شئون هستي، قدرت و حياتش به ما افاضه مي‌كند و نيز پس از رسيدن