سجاده های سلوک - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٥٧ - درخواست شرح صدر و رهايي از دام شبهه ها

است كه در اين حالت، انسان نشاط فراوان و آمادگي بسنده براي كار كردن، تفكر و يا عبادت و محبت ورزيدن دارد. حالت دوم همان قبض و گرفتگي سينه و دل است كه در پي آن، احساس فشار، خفقان، و بي‌حوصلگي به انسان دست مي‌دهد و در‌نتيجه، انسان رغبت و ميلي به كار و نيز عبادت ندارد. حالت شرح صدر از در‌آميختن معرفت و محبت پديد مي‌آيد و موجب مي‌شود كه انسان از خود و كارها و حالات خود لذت ببرد. در روابط عادي، شرح صدر و انبساط و گشادگي دل موجب مي‌شود كه انسان از گفت‌وگو با ديگران، و مزاح و شوخي خوشش بيايد و تحمل كافي در برخورد با رفتار نامناسب داشته باشد و عصباني نشود. در مقابل، در نتيجة ضيق و گرفتگي سينه، انسان طاقت و تحمل از كف مي‌دهد و بي‌حوصله مي‌شود؛ ميلي به گفت‌وگو با ديگران ندارد و زود عصباني مي‌شود. اما در امور معنوي و اخروي، شرح صدر زمينه و آمادگي بسنده را براي پذيرش امر خدا و تسليم شدن در برابر آن، خضوع در برابر او و عبادت فراهم مي‌آورد و موجب مي‌شود كه انسان از دعا و مناجات با خدا لذت ببرد. حال اگر ضيق صدرِ ناشي از ضعف ايمان به انسان دست دهد، حال مناجات و عبادت از او گرفته مي‌شود و حاضر نيست به آيات قرآن و آموزه‌هاي الهي گوش فرادهد و به دستورهاي خداوند عمل كند؛ حتي در اين حال انسان از شنيدن نام خدا و آخرت نيز كراهت دارد و درنتيجه ‌حالت ضيق صدر، به خودداري از تقرب به خداوند مي‌انجامد. خداوند دربارة كافران كه مبتلاي به ضيق صدر شده‌اند و براثر اين حالت حتي از شنيدن نام خدا نفرت و كراهت دارند، مي‌فرمايد: وَإِذَا ذُكِرَ اللَّهُ وَحْدَهُ اشْمَأَزَّتْ قُلُوبُ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالآخِرَةِ وَإِذَا ذُكِرَ الَّذِينَ مِنْ دُونِهِ إِذَا هُمْ يَسْتَبْشِرُونَ؛[١] «و چون خداوند به يگانگي ياد شود، دل‌هاي كساني كه به آن جهان ايمان ندارند برمد، و وقتي آنان كه جز او هستند [معبودهاشان] ياد شوند، ناگاه شادمان گردند».