تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٢٠ - رهنمودهايى از آيات

مى‌شويم، بايد بگوييم كه ظاهر آنها اشاره به/ ٤٠٢ سه جانشين تمدنى دارد اعْبُدُوا اللَّهَ وَ اتَّقُوهُ وَ أَطِيعُونِ‌ و اين تأكيدى است بر آن كه انديشيدن درباره جانشينها از طرف كسانى كه در صدد اصلاح اجتماع برآمده‌اند، اهميتى كمتر از تفكر درباره ريشه‌هاى پس ماندگى ندارد، بلكه از آن مهمتر است، زيرا چگونه ممكن است مردم از آن با خبر شوند كه پس از ويران شدن واقعيت موجود، مسيرى كه در پيش گرفته‌اند رو به پيش و براى بهتر شدن اوضاع است، در صورتى كه عوامل جانشين شده را با وضوح كافى نشناخته باشند؟ و نوح (ع) به اين ارزش در حركت خود تجسم بخشيد و تأكيد كرد كه: استقرار بخشيدن به حكومت قانون الاهى (با پرستش خدا) كه جز با (تقوا) و تطبيق جزئيات نظامى از يك سو، و فرمانبردارى از رهبرى مكتبى از سوى ديگر كه جانشين محكمى براى وضع فاسد است، صورت پذير نخواهد شد، و از همين راه است كه جامعه به طرف يك زندگى بهتر پيش خواهد رفت.

نيز مى‌توانيم بگوييم كه: پرستش خدا جانشين اصول منحرف است، و تقوا جانشين فروع نادرست، و فرمانبردارى از رهبرى رسالى براى اصلاح فعاليتهاى روزانه نادرست و منفى، و به تعبير قانونى: تجسم يافتن پرستش خدا به صورت قانون اساسى (برنامه‌هاى اصولى كلّى) و تحقق يافتن تقوا به صورت قانون (مجموعه قوانين اقتصادى و اجتماعى و سياسى و ... و ...)، و تجسم فرمانبردارى از رهبرى به صورت لوايح قانونى (مفردات امور و تحوّلها)، و به همين سبب بعضى از مفسران گفته‌اند كه: در آيه اشاره‌اى به اصول سه گانه دين مشاهده مى‌شود: يكتا پرستى اشاره شده آن با «اعبدوا اللَّه» و معادى كه اساس تقوا است، و تصديق به نبوت اشاره شده به آن با دعوت به اطاعت مطلقه. [١٠] در گفته نوح- عليه السلام-: «و أطيعون» دلالتى آشكار و اكيد بر ضرورت و حتى واجب بودن اين امر وجود دارد كه رهبر مصلح بايد خود را به عنوان‌