تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٧٨ - شرح آيات
«الَّذِينَ هُمْ عَلى صَلاتِهِمْ دائِمُونَ- كسانى كه نماز گزاردن خويش را پيوسته ادامه مىدهند.» زمخشرى گفته است: «مواظب اداى آنند، و خللى در آن وارد نمىكنند، و خود را به جاى گزاردن آن به كارى ديگر مشغول نمىسازند»، [٣٠] و در الدر المنثور از ابن مسعود چنين روايت شده است كه گفت: بر مراقبت آن، و از عقبة بن عامر كه گفت: كسانى كه چون نماز مىگزارند توجهى به چپ و راست نمىكنند، [٣١] و اين همه درست است، جز اين كه آيه براى آن آمده است كه بعدى كاملتر و درستتر را از نماز بدان گونه كه اسلام به آن مىنگرد، و نمازگزاران حقيقى چنان مىكنند، در اختيار ما قرار دهد، و آن نماز دايمى است كه نتيجه آن برقرار شدن ارتباط پيوسته با پروردگار كاينات در قيام و قعود در ساعتهاى شب و اطراف روز است.
بعضى نماز را به صورتى نادرست فهميده و آن را مجرّد شمارهاى از ركعتها و ذكرهايى دانستهاند كه فرد مسلمان آن را در وقتى مخصوص انجام مىدهد، و رابطه آن را كه ستون دين است،/ ٣٦١ با مفردات زندگى و رفتار نمازگزار قطع كردهاند.
ولى نمازى كه اسلام خواهان آن است، پيوند دايمى ميان بنده و پروردگار او است، و عبادت متعارفى چيزى جز رمز و نمودارى از جوهر آن نيست. پس مسلمان حقيقى در زندگى بريده شده از نماز به سر نمىبرد، و صلات را به وقت معين محدود نمىكند، و اگر با ارزشها و هدفهاى آن در يكى از آنها مخالفت كند، در نظر او پسنديده نيست، پس در معامله مردمان را فريب نمىدهد، و سخن دروغ نمىگويد، و حق مردم را تمام و كمال به ايشان مىدهد، و غيبت نمىكند، و بر كسى تهمت بىدليل نمىبندد، و از ستمگران طرفدارى نمىكند و ... و ... بدان سبب كه همه اينها روح و معنى و پاداش نماز او را نابود مىكند ... پس نماز مىبايستى از هر كار زشت و بد فردى و اجتماعى جلوگيرى كند، و ناگزير بايد فرد مسلمان از هر كس جز
[٣٠] - الكشاف، ج ٤، ص ٦١٢.
[٣١] - الدر المنثور، ص ٢٦٦.