تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٨٦ - شرح آيات
كه در آن نظام سياسى و دينى كه رهبرى آن با او (ص) و نمايندگان به حق او است تجسم پيدا مىكند، پس اين درست نيست كه كسى بگويد: كتاب خدا مرا بسنده است، بلكه ناگزير بايد در صدد يافتن آن رهبرى الاهى باشد كه به خط آن مىپيوندد و خود را در زير پرچم آن قرار دهد و هرگز از امرى از اوامر آن سرپيچى نكند، كه در اين زيان و بدى سرانجام است.
هدف از آفرينش و هستى بندگى و عبادت خدا است: «وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ- جن و انس را جز براى اين كه عبادت كنند نيافريدم»، [٣٠] پس چون جامعه به اين هدف دست نيابد، موجبى براى بقاى آن بر جاى نماند، و ارزش انسان بستگى به مقدار تجسمى است كه به حق و به طاعت نسبت به پروردگارش مىبخشد، پس چون همه كارش عبارت از بر پا كردن شر و نافرمانى باشد، ديگر ارزشى نزد خدا ندارد، و در اين صورت مايه شگفتى نيست كه در تاريخ از قريههايى آگاه شويم كه براى نافرمانى نسبت به امر خدا ويران شدهاند.
«فَحاسَبْناها حِساباً شَدِيداً وَ عَذَّبْناها عَذاباً نُكْراً- پس به سختى به محاسبه حساب آن پرداختيم و با عذابى سخت زشت آن را معذب كرديم.» بنا بر اين عذابى كه بر آن قريهها نازل شد، نتيجه تصادف نبود، بلكه نتيجه طبيعى/ ٨٢ كارهاى بد مردم آنها بود كه با مطالعه و پيروى و تحليل كردن خط سير پيش از هلاكت آنها بر ما مكشوف مىشود، چه هر كنشى را واكنشى است، و هر نافرمانى بازدهى منفى براى صاحب آن دارد، چنان كه شرابخوارى سبب مجموعهاى از بيماريها مىشود، و ربا خوارى فساد اقتصادى پديد مىآورد، و زنا خانواده را نابود مىكند، و چون با حساب دقيق مجموع انحرافهاى قومى از اقوام نافرمان و گردنكش نسبت به فرمان پروردگارش را به دست آورى، به اين نتيجه خواهد رسيد كه واكنش آن زيانكارى و ويرانى و هلاكت است و نه جز آن، و همين نتيجه است كه به آن قريهها عذاب منكرى كه از تصور بشر بيرون است
[٣٠] - الذاريات/ ٥٦.