تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٦٩ - شرح آيات

است.» مطلقا چنين است، و هيچ امرى در خارج اين قانون كلى الاهى صورت پذير نمى‌شود، و به همان گونه كه مقياسهاى ظاهرى درباره حجم و وزن و چگالى و رنگ هر چيز حكم مى‌كند، سنّتها و قوانينى نيز بر آنها حكومت دارد، پس ممكن نيست كه انسان روزى حلالى جز از طريق كوشش مادّى و معنوى به دست آورد. و اين كه خدا وعده كرده است كه روزى هر كس را كه پرهيزگار باشد مى‌رساند، امرى از امور او است و بدون شك اين امر را انجام مى‌دهد، ولى براى اين ميزانها و ضوابطى «مقدّر» شده كه لازم است شخص آنها را بشناسد و از طريق آنها به حل مشكلات خويش برخيزد، و نيز بر وى واجب است كه براى تحقق بخشيدن به خواسته‌ها و مقاصد و هدفهاى خود، از ايمان داشتن به اين حقيقت در تدبير/ ٦٦ خدا براى كارهاى بندگان خود مدد گيرد. به همين سبب است كه در تفسير اين آيه چنين آمده است: «امام صادق- عليه السلام- از بعضى از اصحاب خود پرسيد كه: عمر بن مسلم چه مى‌كند؟ و كسى در جواب گفت: فدايت شوم، روى به عبادت آورده و تجارت را ترك كرده است، پس امام گفت: واى بر او! آيا نمى‌دانست كه آن كس كه طلب روزى را ترك كند دعايش مستجاب نمى‌شود؟ و گروهى از ياران رسول اللَّه در آن هنگام كه اين آيه فرود آمد وَ مَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً وَ يَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لا يَحْتَسِبُ‌، درها را بستند و روى به عبادت آوردند، و گفتند: روزى ما تأمين شده است، و چون اين خبر به پيامبر رسيد، آنان را نزد خود خواند و گفت: چه چيز شما را به كارى كه كرده‌ايد واداشت؟ گفتند: يا رسول اللَّه، خدا متكفّل ارزاق ما شد و ما به عبادت روى آورديم، و او گفت: هر كس كه چنين كند، پاسخ مثبت نمى‌شنود، بر شما واجب است كه به طلب روزى برخيزيد». [١٨] [٤- ٥] و به همان گونه كه اين حقيقت در عالم تكوين طبيعى اقتصادى و