تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٢٤ - شرح آيات

شدن چيزى در چيز ديگر است، همچون داخل شدن نخ در سوراخ سوزن. [٧٣] دوم: اين كه زنجير را بر گردن او مى‌افكنند و بر گرد بدنش مى‌پيچند و چنان است كه گويى در ميان زنجير راه مى‌رود، و زمخشرى در الكشاف گفته است: بر گرد وى مى‌پيچيدند تا چنان شود كه به آن پوشيده باشد. [٧٤] پيش از آن كه به بيان آن گناهان اساسى همراه با آيات بپردازيم كه سبب گرفتار شدن دوزخيان به چنين عذابى شود، در كنار لهجه قرآنى مختص به اين سوره، يعنى افزودن هاء به آخر كلمات: «كتابيه، حسابيه، ماليه، سلطانيه» و اين كه وزن آن از لحاظ لغوى چيست مى‌پردازيم.

مفسّران و قارئان قرآن در برابر اين نمود قرآنى با يكديگر اختلاف دارند و چند قول در اين خصوص آمده است

١- هاء براى سكوت و آرام گرفتن است و به همين جهت وقف در ميان آيات/ ٣٠٧ براى صحيح بودن قرائت و تثبيت هاء واجب است، و سپس بعضى بر آن‌اند كه وجوب وقف براى آن است كه هاء همچون جزئى از قرآن در نظر گرفته شود كه حذف آن با وصل كردن در ضمن قراءت و جز آن جايز نيست.

٢- و بعضى ديگر گفته‌اند: اين هاء براى تنظيم بخشيدن به سرهاى آيه‌ها است، و اين نسبت به كلام خداى عزّ و جلّ شايسته نيست، زيرا بدان گونه كه آيه ٤١ همين سوره وَ ما هُوَ بِقَوْلِ شاعِرٍ تأكيد مى‌كند، قرآن شعر نيست، ولى شاعر قافيه را اصل مى‌داند و چون از تنظيم آن ناتوان بماند، در نحو و صرف تصرف مى‌كند، و حاشا للَّه كه اگر بخواهد به كلام خود نظم ببخشد، قافيه‌ها او را ناتوان سازد، و از اين گذشته چه كس گفته است كه قرآن در سوره و آيات آن ملتزم به قافيه است؟ پس چنين است گفته خداى تعالى لِلْكافِرينَ لَيْسَ لَهُ دافِعٌ* مِنَ اللَّهِ ذِي الْمَعارِجِ* تَعْرُجُ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ إِلَيْهِ فِي يَوْمٍ كانَ مِقْدارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ*