تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٦٦ - ثالثا ناسپاسى در برابر نعمت
جاى دو آيه ٤٨- ٤٩ تحذيرى براى مؤمنان ديده مىشود به اين كه صبر نكردن براى حكم و فرمان خدا، نه تنها به رسالت زيان مىرساند، بلكه براى خود آنان نيز زيانبخش است، چنان كه به يونس- عليه السلام- آسيب مىرسانيد، «لَوْ لا أَنْ تَدارَكَهُ نِعْمَةٌ مِنْ رَبِّهِ- و اگر نعمتى از پروردگارش به فرياد او نمىرسيد.» پس او را تسبيح كرد و به آن معترف شد كه نقص از او بوده است كه در دعا كردن عليه قوم خود شتاب ورزيد، و منتظر رسيدن حكم پروردگار خود نماند.
«لَنُبِذَ بِالْعَراءِ وَ هُوَ مَذْمُومٌ- به بيابان بىآب و علفى افكنده مىشد و نكوهيده مىبود.» از جانب پروردگارش يا در ميان قومش و در سراسر تاريخ، به سبب ايستارى كه برگزيده بود. و افكنده شدن او به بيابان خشك به توسط پروردگارش دليلى بر ناخرسندى او از يونس مىشد، ولى خدا آن را با نعمتى معنوى تدارك كرد و از نظر معنوى توبه او را پذيرفت، و از جهت مادّى او را از شكم ماهى بيرون آورد و در بيابان در كنار او بوته كدويى رويانيد تا در سايه آن بياسايد.
/ ٢٥٢ «فَاجْتَباهُ رَبُّهُ فَجَعَلَهُ مِنَ الصَّالِحِينَ- پس پروردگارش او را برگزيد و از شايستگانش گردانيد.» اجتباء به معنى انتخاب كردن است، و خدا از آن روى اين امر را بيان كرد تا قصه يونس- عليه السلام- با قومش سبب طعنه زدن به او و آسيب رسانيدن شخصيّت وى نشود. و آيه ما را به آن راهنمايى مىكند كه انسان، پس از ارتكاب يك خطا و گناه و توبه كردن از آن مىتواند خود را به مقام بلندى برساند كه پروردگارش براى او برمىگزيند، و او را در زمره پيشوايان شايستگى و تقوا قرار دهد، به همان گونه كه مجموع داستان يونس بر ما معلوم مىكند كه خدا رساليان را با لجاجت و معانده اقوامشان در معرض آزمايش قرار مىدهد تا ببيند كه آيا در مقابل حكم او صبر مىكنند يا نه.
اينك گوشهاى از اين داستان را در اين جا مىآوريم كه عيّاشى آن را