تجاوز به حقوق ديگران و ربا خوارى و ديگر راههاى حرام كسب مال از وسايل خوبى براى كسب روزى به شمار مى‌رود، از آن روى كه بعضى از آنها وسيله دست يافتن به سودى عاجل است، ولى بايد دانست كه عاقبت اين راهها زيان ديدن است، در صورتى كه سعى و كوشش پاكيزه و كسب حلال در گشوده‌اى براى رسيدن به روزى گسترده در راه هموار و روشنى براى دست يافتن به ثروت مشروع است، امّا كسى كه مؤمن نباشد، در برابر بحرانها و دشواريها شكست مى‌خورد و تا حدّ خودكشى پيش مى‌رود، و چه بسيار كسان كه به سبب عقده شكست خوردن در پيوندهاى همسرى يا جنسى دست به انتحار زده‌اند. و در لا به لاى آيه اشاره به آن شده است كه تنگناهايى كه آدمى به آنها گرفتار مى‌شود، غالبا نتيجه‌اى از گناهان او و مخالفتش با احكام خدا است، و چون تقوا را پيشه خود سازد، از گناهان دور مى‌شود و قوانين نفوذ خود را آشكار مى‌سازند، مگر نه اين است كه براى مخالفت كردن با قوانين و نظامها به راههاى بن بست پناه مى‌بريم؟! [٣] چون فقر و دست تنگى از تنگناهايى است كه مرد در چرخاندن چرخ زندگى خانوادگى خود و پيدا كردن خرج خانه به آن گرفتار مى‌شود، اسلام در آن مى‌كوشد كه اين امر بهانه‌اى براى طلاق نشود، و اين از راه رشد يافتن روح اميدوارى به خدا و توكّل كردن به او همچون ضامنى براى رسيدن روزى به بندگان ميسّر مى‌شود، و اين انديشه‌ها و برنامه شدن آنها متّكى بر آن ارزش اساسى در اسلام است كه آدمى را بيشتر به تحمل مسئوليت برمى‌انگيزد و نه اين كه بهانه‌اى براى گريختن از اين مسئوليتها به دست وى دهد.

«وَ يَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لا يَحْتَسِبُ‌- و از جايى به او روزى مى‌رساند كه گمان آن را نداشته است.» يعنى افقهايى براى روزى وجود دارد كه انسان، به سبب محدود بودن علم و احاطه‌اش، توقع آنها را ندارد، و خدا راه رسيدن به آنها را براى وى باز مى‌كند، و بهترين گواه بر اين امر اكتشافاتى از علم نوين است درباره وسايل و زمينه‌هاى تازه رشد و بهره‌بردارى و اقتصاد كه پيش از اين بر خاطر هيچ كس خطور نمى‌كرده‌