تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٧٣ - شرح آيات

و بيكار مانده است، و به همان گونه كه از عاقلان پند نمى‌پذيرند، به آخرت نيز معترف نمى‌شوند و قرآن آنان را بدين گونه تهديد مى‌كند

فَسَتَعْلَمُونَ كَيْفَ نَذِيرِ- به زودى خواهيد ديد كه بيم دادن من چگونه است.» در آن هنگام كه زمين ايشان را در خود فرو مى‌برد و گرفتار عذاب دنيا مى‌شوند، يا در آخرت كه با عذاب دايمى دردناك رو به رو مى‌شوند، حقيقت نذير و بيم را خواهند شناخت.

[١٨] ولى قرآن به عنوان دليل براى آينده پنهان تنها به حقايق آن اكتفاء نمى‌كند، بلكه با شواهد ظاهرى نيز به استدلال مى‌پردازد، تا چنان نباشد كه هيچ بشرى بهانه و عذرى براى كفر ورزيدن و انحراف خود بتواند پيدا كند، و حجت كامل بر ضد او فراهم آيد و از دليل بر عذاب خدا و قدرت او براى آن كه هر چه مى‌خواهد بكند، آگاه شود.

چون به مطالعه تاريخ بشرى بپردازيم، آن را بهترين آموزگار براى انسان مى‌يابيم، بدان سبب كه او را به سوى سنتهاى خدا و نشانه‌هاى معرفت او رهنمايى مى‌كند، و در آن هنگام كه به پژوهش درباره حوادث آن مى‌پردازيم، به اين نتيجه مى‌رسيم كه بسيارى از امتها و ملل و اقوام و جوامع قربانى كفر و نافرمانى خود نسبت به امر خدا شده و رنگهايى از عذاب را چشيده‌اند كه به سبب هولناكى و زشتى فهم آنها از توانايى بشر بيرون است.

وَ لَقَدْ كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ‌- و كسانى كه پيش از ايشان بودند نيز تكذيب كردند.» شهرهاى ويران شده لوط كجا است؟ و فرعون و قومش اكنون كجايند؟ در پاسخ اين پرسشها جز يك جواب وجود ندارد: آنان برافتادند و تمدنهاشان نابود شد، بدان جهت كه از پروردگار خويش نترسيدند و از رسالتها و رسولان او پيروى نكردند.

فَكَيْفَ كانَ نَكِيرِ- پس عذاب زشت و منكر من چگونه بود.»