تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٨٣ - شرح آيات

گفت: پروردگارا! چگونه بايد چنان كه حق سپاس تو است سپاسگزارت باشم، و هيچ شكرى نيست كه با آن به شكرگزارى تو برخيزم مگر اين كه توبه من آن را همچون نعمتى بخشيده باشى؟! پس گفت: اى موسى: اين كه دانستى شكر كردنت نيز انعام من است، چنان كه شايسته است سپاسگزار من شده‌اى». [٤٩] [٢٤- ٢٧] و هنگام انديشيدن در آيه‌هاى ٢٣ و ٢٤، آنها را چنان مى‌يابيم كه به مهمترين سؤالات سرنوشت سازى كه بر قلب هر انسان خطور مى‌كنند پاسخ مى‌دهند: چه كس مرا آفريد و نعمتى را كه در آنم به من ارزانى داشت؟ و چه كس ما را در زمين آفريد؟ سپس بعد از دنيا چيست، و مقدرات ما را به كجا مى‌برند؟ اين پرسشها و مانندهاى آنها بر اين تأكيد دارند كه شناخت آفريدگار مسئله‌اى فطرى در نزد هر انسان است، و اگر جواب درست به آنها داده نشود، هر چه زودتر آدمى دچار حيرت مى‌شود، بدان سبب كه/ ١٧٦ آنها پرسشهايى سرنوشت ساز است كه پاسخ دادن به هر يك از آنها شخصيت او (فكر و رفتار و علاقه‌هاى او) را ترسيم مى‌كند، به همان گونه كه آينده او را محدود مى‌سازد.

از آن روى كه قرآن نازل شده از جانب پروردگار انسان است كه او را آفريده و مى‌داند كه چه چيزها در نفس و محتويات قلب و سينه او وسوسه مى‌كند، آيات او به عنوان واقعيّت و درمانى براى آنچه در سينه او مى‌گذرد آماده است، تا از اين راه همه قضايا و مشكلات خود را حل كند، و اين آيات به حق تعبيرى از آن چيزها است كه در ضمير هر فرد وجود دارد، و حاشا للَّه كه با وجود رحمان و صاحب لطف بودن نسبت به بندگانش آنان را در برابر اين گونه پرسشهاى بزرگ و خطير در حال حيرت رها كند تا گمراه شوند و به كفر و شرك بپردازند، و پروردگار ما چنين مى‌گويد

«قُلْ هُوَ الَّذِي ذَرَأَكُمْ فِي الْأَرْضِ وَ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ‌- بگو كه او كسى است كه شما را در زمين آفريد و به او بازگردانده مى‌شويد.»