تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٩٩ - زمينه كلى سوره

پيروى مى‌كند توجه مى‌كند و از او مى‌خواهد كه بردبار باشد (تا خدا داورى كند)، و همچون صاحب ماهيى نباشد كه در دعا كردن عليه قوم خود شتاب ورزيد، و اگر نعمتى از خدا به فرياد داد نمى‌رسيد، نكوهيده به فضاى باز (پس از بيرون آمدن از دهان ماهى) افكنده مى‌شد، ولى خدا او را به نعمت خود برگزيد و از صالحان شد.

سوره به اين پايان مى‌پذيرد كه كافران نزديك بود كه با چشمان خود كه شراره‌هاى كينه و حسد از آنها بيرون مى‌ريخت، به رسول خدا چشم زخمى برسانند، و اين در آن هنگام بود كه آيات خدا به گوشهاشان مى‌رسيد، و از ترس تأثير پذيرفتن از او و از شدّت دشمنى با وى، رسول را به ديوانگى متهم ساختند، در صورتى كه او ذكرى براى جهانيان بود و خدا و روز ديگر را به ياد آنان مى‌آورد، و اگر از او پيروى مى‌كردند شرفى و مجدى برايشان محسوب مى‌شد.

بدين گونه سوره قلم پايان مى‌پذيرد كه دو خط علم و جهل را حقا بر پهنه انديشه و در صميم زندگى از يكديگر جدا كرد.