تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٠١ - شرح آيات

خَيْراً مِنْهُمْ‌- پس نه چنين است و سوگند ياد مى‌كنم به پروردگار مشرق و مغرب كه ما توانايى آن داريم كه* آنان را براندازيم و بهتر از ايشان را بياوريم.» نخستين پرسشى كه پيش مى‌آيد اين است كه: مشارق و مغارب يعنى چه؟ امام امير المؤمنين على- عليه السلام- در آن هنگام كه ابن الكوّا تهمت تناقض گويى به قرآن زده بود، به او گفت: «مادرت به عزايت بنشيند اى پسر كوّا! اين مشرق است و اين مغرب (و با دستش به دو جهت اشاره كرد)، و اما گفته او

رَبُّ الْمَشْرِقَيْنِ وَ رَبُّ الْمَغْرِبَيْنِ‌ از آن روى است كه مشرق زمستانى جدا است و مشرق تابستانى جدا، و آيا اين را از نزديك بودن و دور بودن خورشيد نشناخته‌اى؟! و اما اين گفته‌اش: «ربّ المشارق و المغارب» از آن جهت است كه خورشيد را سيصد و شصت/ ٣٨١ برج است و هر روز از برجى طلوع مى‌كند و در برجى ديگر غروب، و به آن باز نمى‌گردد مگر آن كه بار ديگر در روزى مقابل آن برسد». [٧٢] از ابن عبّاس روايت است كه گفت: «خورشيد را هر روز جاى طلوعى است كه از آن جا طلوع مى‌كند، و جاى غروبى كه در آن جا غروب مى‌كند، و اينها جز جاهاى طلوع ديروز آن است». [٧٣] ارتباط ميان اشاره خدا به آيه مشرقها و مغربهاى جهانى، و تأكيد او بر اين كه بر تبديل كردن توانايى دارد، آشكار است، چه تبدّل يافتن مشرقها و مغربهاى روزانه- اين حركت جهانى- نشانه‌اى از قدرت او تعالى شأنه بر تبديل است، و آفريدن و فرمان دادن مخصوص به او است، پس اگر رد كردن چالش كافران را با نازل كردن عذاب بر ايشان اراده كند، چنين خواهد كرد و آنان را نابود خواهد ساخت، و كسانى را بهتر از ايشان باشند به جايشان خواهد آورد، و بر هيچ كارى عاجز و ناتوان نيست.

اينك پرسش دوم: چرا پروردگار ما گفت: «خيرا منهم»؟ شايد