تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٨٦ - شرح آيات
نگيرند، از تصوّر امنيّت حاصل از اين اعتقاد نادرست كه خدا آنان را عذاب نخواهد كرد، خود را بر كنار نگاه مىدارند، و نيز با غرور متكى بر اعمال خويش نمىشوند، و خود را گرفتار فهم نادرست شفاعت نمىسازند.
«إِنَّ عَذابَ رَبِّهِمْ غَيْرُ مَأْمُونٍ- چه از عذاب پروردگارشان ايمنى پيدا نكردهاند.» تأكيد بر اين حقيقت از جانب خدا در سياق برنامه تربيتى قرآن آمده است، چه هر كس كه از عذاب ايمن نباشد، به خود اجازه غافل ماندن و از دست دادن فرصت نمىدهد، و به همين سبب در دو بعد حركت مىكند: بعد پرهيز كردن از گناهانى كه كيفر آن عذاب است، و بعد عمل صالح كه بنده را به خدا نزديك مىكند، و از خشم و غضب او نجاتش مىدهد، و به ايمنى حقيقى از عذاب نزديكش مىسازد.
آن كس كه از مكر و عذاب خدا خود را در امان مىبيند، يا به او كفر مىورزد، و تكذيب مىكند، همانند كسانى است كه كفر آنان به وعده خدا به حدّ استهزاء و چالش و خواستار عذاب شدن رسيده باشد، چنين انسانى احساس مسئوليت نمىكند، و بنا بر اين به خوض كردن و بازى كردن مىپردازد، و گاه متّكى بر آرزوها مىشود و چنان دوست مىدارد كه ديگران را فدا كند/ ٣٦٨ و خود را نجات بخشد، يا طمع در آن مىبندد كه به بهشت درآيد، ولى از آن هرگز امانى به دست نمىآورد. و شيخ الطائفه در تفسير آيه گفته است: گفتهاند كه ترس آن دارند كه حسنات ايشان پذيرفته نشود و با سيئات خود در معرض مؤاخذه قرار گيرند، [٤٣] و در الكشاف چنين آمده است: يعنى بر هيچ كس شايسته نيست كه حتى اگر در فرمانبردارى و كوشش مبالغه كرده باشد، خود را در امان ببيند، بلكه مىبايستى خود را در ميان ترس و اميد مردّد بداند، [٤٤] و گفتهاند كه: شخص مكلّف نمىداند آيا
[٤٣] - همان جا.
[٤٤] - الكشاف، ج ٤، ص ٦١٣.