تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٧ - شرح آيات
«وَ اللَّهُ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ- و خدا آنچه را كه در سينهها است مىداند.» تأكيد خدا نسبت به علم محيط وى بر زندگى آدمى وابسته به برنامه تربيتى اسلام است كه بر مبناى كشت و پرورش باز دارنده دينى در جانهاى مؤمنان طرحريزى شده، چه آن كس كه مراقبت خدا را بر خودش احساس كند، بر گرد كارهاى حرام و نافرمانيها نمىگردد، و در گزاردن آنچه بر او واجب است كوتاهى نمىكند ... و خود اين برنامه عاملى است كه خود فريبى (نفاق) را از ميان مىبرد، چه آدمى را در برابر اين يقين قرار مىدهد كه خدا از آنچه در سينه او است آگاهى دارد، و اين كه پاداشى كه به مردم مىدهد، تنها وابسته به كردارها و گفتارهاى ظاهرى ايشان نيست، بلكه به نيتهاى قلبى و نتايج آنها نيز بستگى دارد.
[٥] قرآن ما را به آن بر مىانگيزد كه در يكى از آيات آگاه كننده اين امر كه سرنوشتها در حقيقت به دست خدا است، و نيز اين كه حقيقت بعث و جزاى در آخرت چگونه است نيك بينديشيم، و آن تاريخ ملتها و اقوامى است كه به حق كافر شدند و خدا با اشكال مختلف عذاب آنان را از جهان ريشه كن كرد.
«أَ لَمْ يَأْتِكُمْ نَبَأُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ قَبْلُ فَذاقُوا وَبالَ أَمْرِهِمْ- آيا خبر كسانى كه پيش از اين كافر شدند و نتيجه بد كار خود را چشيدند، به شما نرسيد؟» انسانى كه مسئول كارهاى خود در دنيا است كه خانه آزمايش محسوب مىشود، چگونه مىتواند مسئول آن در آخرت نبوده باشد؟! پس اگر خلاف اين بينديشيم و عمل كنيم، زود يا دير با اين سرانجام بد در دنيا يا در آخرت رو به رو خواهيم شد.
/ ١٧ «وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ- و آنان را عذابى دردناك است.» منتظر ايشان در آخرت است. و با اين گفته كه خدا عذاب را با وصف «دردناك» توصيف كرده، بنيان بعضى از فلسفهها فرو مىريزد كه هدف آنها عذر تراشيدن براى گناهان مردم است و چنان مىپندارند كه انسان در قيامت گرمى آتش را احساس نمىكند، و براى مثال چنين مىگويند كه بعضى از حشرات در