تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٦ - شرح آيات

از خصوصيات باطل است. و در آن هنگام كه شخص نگاه و انديشه خود را متوجه به آفرينش هستى مى‌سازد، همه اجزاء آن، حتى كوچكترين ذره را آفريده بنا بر حكمت و هدف معين مشاهده مى‌كند، به همان گونه كه چون از سير در آفاق به جانب نفس خويش باز گردد، همين هدف را در آن نيز مشاهده خواهد كرد، چه در مى‌يابد كه هر اندامى از او براى هدفى معين ساخته و آفريده شده است، همچون آن كه چشم براى ديدن است و گوش براى شنيدن و بينى براى بوييدن و دم زدن و ... و ...

«وَ صَوَّرَكُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَكُمْ‌- و شما را صورت بخشيد و صورتهاى شما را نيكو ساخت.» پس آيا امكان آن هست كه انسان به عنوان يك كل بدون هدف بوده باشد؟ هرگز ... بلكه او را هدفى معين است كه عبارت از قيام به حقّ است، و همين امر مقتضى آن است كه كيفر و سرنوشتى وجود داشته باشد. و چون دنيا كوچكتر از آن است كه محلّى براى پاداش و كيفر دادن كامل باشد، پس ناگزير مى‌بايستى خانه ديگرى وجود داشته باشد كه در آن مردمان به سوى پروردگارشان باز گردند.

«وَ إِلَيْهِ الْمَصِيرُ- و بازگشت به سوى او است.» [٤] و خداوند متعال بدون سبب و انگيزه حكمى درباره سرنوشت مردمان صادر نمى‌كند، بلكه هر فرد و امّت را/ ١٦ بنا بر شناخت كامل و نافذ خود نسبت به همه امور و جزئيات آنها، حتى نيتهايى كه در قلبها نهفته است، جزاى كامل مى‌دهد، و هيچ علمى او را از دست يافتن به علمى ديگر باز نمى‌دارد، و نه شنيدنى از شنيدنى ديگر، بلكه از همه چيزها در آن واحد با خبر است.

«يَعْلَمُ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ يَعْلَمُ ما تُسِرُّونَ وَ ما تُعْلِنُونَ‌- آنچه را كه در آسمانها و زمين است مى‌داند، و آنچه را كه پنهان مى‌سازيد يا آشكار مى‌كنيد، مى‌داند.» خواه خوب باشد و خواه بد.