تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٧ - شرح آيات
/ ٣٥ خانواده او با آن قضيه و هدفها در واقع دشمنى با خود او است، حتى اگر اين دشمنى به صورت پاكيزه و سفيدى از لحاظ تظاهر كردن به دوستى او آشكار شود.
چون مؤمنى از اين دشمنى خود را دور نگاه ندارد، عاقبت كار او خسران و زيان است، بدان سبب كه گردنكشان و مترفان و در تنعّم دنيا غرق شدگان و تنبلان و مرتجعان به خوبى از استفاده از سلاح خانواده عليه مؤمن رسالتى آگاهاند، و پيوسته در آن مىكوشند كه از راههاى گوناگون تهديد و تشويق از اين سلاح مؤثر عليه مؤمنان و افراد مكتبى بهرهبردارى كنند.
«فَاحْذَرُوهُمْ- پس از ايشان بر حذر باشيد.» يعنى از پيش خود را آماده رو به رو شدن با ايشان سازيد، و عليه دشمنى آنان پناهگاهى براى خود آماده داشته باشيد. و فرمان خداى تعالى به رعايت كردن جانب احتياط در اين جا، و سپس دعوت او به تسامح و چشمپوشى، دليل بر آن است كه اين دشمنى آن نيست كه به حدّ قتال و كشتن برسد، بلكه عداوتى پنهانى است كه هدف آن سست كردن و از كار بازداشتن طرف مخالف است و مىخواهد از جهاد انسان مؤمن جلوگيرى به عمل آورد.
و در اين جا نكتهاى قابل توجه وجود دارد كه در وزن كلمات آيه از ديدگاه بلاغتى آشكار مىشود، چه خداوند «عدوّا» را به صورت مفرد آورده و سپس به صورت جمع گفته است كه فَاحْذَرُوهُمْ، چه گاه ممكن است دشمن يك نفر از ايشان بوده باشد، ولى چون مندرج در ميان فرزندان و مؤثر در آنان است، مؤمن ناگزير بايد از همه پرهيز كند و از هر كلمه ظاهرا محبت آميزى كه به منظور بازداشتن او از كار ادا مىشود، بيمناك باشد، خواه از مادرش بوده باشد يا پدرش يا همسرش يا خواهرش و يا برادرش، و تنها با همين احتياط و حذر كردن است كه مىتواند از اظهار محبتى كه بسيارى از مردم گرفتار آن مىشوند خود را خلاص كند، چه بسيار است نقشهها و قرارهاى صائب و درستى كه با پيدا شدن قطره اشكى در زير پلك زنان يا كلمه حاكى از محبتى كه از پدر يا مادرى شنيده شده باشد، باطل شده است؟!!