تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٦٥ - شرح آيات

مخازن زير زمينى قرار دارد به اين حالت از شورى درآورد، به گونه‌اى كه قانون تبخير در جدا كردن آب دريا از املاح آن ديگر كار نكند، يا اساس تركيب آب را چنان قرار دهد كه قايم بر نمك باشد و با تجزيه و شيرين كردن، كه اكنون در استخراج آب شيرين از آب شور اقيانوسها به كار مى‌رود، امكان جدا كردن آب شيرين از آن از ميان برود، يا اين كه باريدن باران را قطع كند و مردمان چيزى جز آب بسيار شور درياها را در اختيار نداشته باشند، ولى بنا بر لطف خود درجه تبخير شدن آب را متفاوت با درجه تبخير شدن املاح قرار داده است، به همان كه دوره/ ٤٤٢ سقوط باران و همه جوانب زندگى را به صورتى قرار داده است كه با خواسته‌هاى زندگى ما سازگارى داشته باشد. و آب بسيار شور را آب آشاميدنى ما قرار ندادن او به سبب وجود ناتوانى در مشيّت او نيست، يا بدان سبب كه قانون خود را بر او تحميل كرده است، بلكه به سبب رحمتى است كه در حق ما مبذول داشته است، پس اين امر در وضع قوانين اساسى تشكيل ابر و آمدن باران تأثيرى ندارد و خدا در آينده هر وقت كه بخواهد حق بداء دارد و بنا بر آن قانون را تغيير مى‌دهد يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ‌ «خدا آنچه را كه خواهد محو مى‌كند يا برقرار نگاه مى‌دارد، و اصل و مادر كتاب در نزد او است». [١٢٤] دريافت اين حقيقت ما را به شناخت آفريدگارمان نزديك مى‌كند و به تصديق او و قدرت مطلقه‌اش برمى‌انگيزد، و آنچه واجب است اين كه تصديق و قبول خدا مسئوليت و برنامه عملى زندگى مى‌شود و ما را ملتزم به امورى سازد كه قرآن از آنها به لفظ «شكر» تعبير كرده است.

فَلَوْ لا تَشْكُرُونَ‌ «پس چرا سپاسگزارى نمى‌كنيد؟» چه معرفتى كه راهنماى به عمل نباشد، فايده‌اى ندارد، و تصديقى كه شكر و سپاس از مهمترين مضمونها و هدفهاى آن نباشد، بى‌معنى است. و آنچه در اين مورد يادآورى آن حايز اهميت است آن كه شكر منحصر به ذكرهاى متعارف و