تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٧٢ - شرح آيات

ماند، و حتى اگر به اندازه دانه‌اى از خردل كار نيك كرده باشند، خدا جزاى آن را خواهد داد إِنَّ اللَّهَ لا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ‌ خدا پاداش نيكوكاران را تباه نخواهد كرد، [١٢٠] و آن را حفظ خواهد كرد و رشد خواهد بخشيد و از طريق آن بر خير فاعل آن خواهد افزود و آن را در دنيا و آخرت به او بازخواهد گردانيد، يَمْحَقُ اللَّهُ الرِّبا وَ يُرْبِي الصَّدَقاتِ وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ كُلَّ كَفَّارٍ أَثِيمٍ‌ خدا ربا را نابود مى‌كند و بر صدقه‌ها مى‌افزايد، و خدا هر ناسپاس و گنهكار را دوست ندارد»، [١٢١] و خدا زندگى را فطرتى سازگار با اين سنت بخشيده است، و انسان چيزى را مى‌درود كه آن را كشته باشد، پس اگر نيكى كشته باشد نيكى درو مى‌كند، و اگر بدى كشته باشد چيزى جز بدى درو نخواهد كرد.

هَلْ جَزاءُ الْإِحْسانِ إِلَّا الْإِحْسانُ‌ مگر پاداش نيكى چيزى جز نيكى است؟

اين حقيقتى فطرى است كه همگان بر آن گواه‌اند: مكافات احسان جز با احسان صورت نمى‌گيرد، و اين حقيقت به روشنترين صورت آن در بهشت تجلّى پيدا مى‌كند، و بدين گونه است كه خدا در افراد بشر نهفته‌هاى فطرتشان را برمى‌انگيزد تا آن را گواهى بر آنچه ذاتى ايشان است قرار دهند و به آن در ميان خود عمل كنند.

از على بن سالم روايت شده است كه گفت: از ابو عبد اللَّه الصادق عليه السّلام شنيدم كه گفت: «آيتى ثبت شده در كتاب خدا است» و من گفتم كه: آن چيست؟ و او گفت كه: «اين گفته خداى عزّ و جلّ هَلْ جَزاءُ الْإِحْسانِ إِلَّا الْإِحْسانُ‌ در كافر و مؤمن جريان دارد، و در نيك و بد، و هر كس كه در حق او نيكى كنند، بايد كه آن را مكافات و تلافى كند، و اين مكافات عبارت از آن نيست كه به اندازه آن باشد،/ ٣٥٧ بلكه بايد چنان كند كه بر نيكى رسيده به خودش‌