تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٩٤

يمين.» گفته‌اند كه معنى آيه اين است كه: فرشتگان به او بشارت ايمنى و سلام و عافيت مى‌دهند، و اين بزرگترين آرزوى هر انسان است، پس آنان او را مطمئن مى‌سازند كه گرفتار غضب و عذابى كه به اصحاب المشأمه مى‌رسد نخواهد شد و به او مى‌گويند كه: تو در سلام و ايمنى جاى دارى بدان جهت كه از اصحاب اليمينى.

به قولى: يعنى اگر از حال او بپرسى، او سالم است، همچون اين گفته ما: شكر خدا، يعنى اگر از حالم جويا باشى من سپاسگزار خدايم، و همچون اين كه اگر از كسى جوياى حال دوستت شوى، مى‌گويد: چنان كه مى‌خواهى در عافيت است، يا مى‌گويد: دعايت مى‌رساند كه خوب است، يا: سلام به تو مى‌رساند و در عافيت است. و قرطبى گفت: يعنى در آنان چيزى جز سلامت كه دوست دارى نمى‌بينى، پس درباره ايشان انديشه‌اى به خود راه مده، و آنان از عذاب به سلامت رهايى يافتند، و چنان به نظر مى‌رسد كه اين معنى نزديكتر به آيه است.

احتمال آن هست كه سخن در اين جا مربوط به علاقه آنان با رسول (و به ميانجيگرى او با هر مؤمن تلاوت كننده قرآن) در دنيا قبل از مرگ بوده باشد. اين علاقه و ارتباط دشمنى و تكذيب نيست، چه آنان در دنيا به او تسليم شدند و در برابر او حالت سلام داشتند، و همچون اصحاب المشأمة نيستند، كه تو را، اى رسول خدا، دشمن دارند و فرستادگيت را تكذيب كردند. و در روضة الكافى آمده است كه رسول اللَّه (ص) به على (عليه السّلام) گفت: «آنان شيعه تواند فرزندانت از آن ايمنى دارند كه به دست ايشان كشته شوند» [١٦٩] و آيه، به دليل اين روايت، اين معنى را شامل مى‌شود.

وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ‌ «و اما اگر از تكذيب كنندگان‌