تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٨١ - شرح آيات
كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ وَ إِنَّما تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَ أُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فازَ وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا إِلَّا مَتاعُ الْغُرُورِ همه كس چشنده مرگ است، و مزدهاى شما به صورت كامل در روز قيامت به شما خواهد رسيد، پس آن كس كه از آتش بركنار شود و به بهشت درآيد، رستگار شده است، و زندگى دنيا چيزى جز اسباب فريب و سرگرمى نيست». [١٤٦] فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ.
واجب است كه اين آيه شعارى براى ما باشد، پس كدام نعمت از نعمتهاى بىشمار پروردگارمان و نشانهاى از رحمانيّت او است كه بتوانيم منكر آن شويم يا آن را تكذيب كنيم؟! و اصلا براى چه بايد به تكذيب آلاء پروردگارمان بپردازيم؟! كه او از غيب رحمت خود براى ما آشكار مىسازد، و درهاى آن را مىگشايد، و سپس ما را مىخواند تا از آن محروم نشويم. آرى، گاه به دو بهشت اولى دسترس پيدا نمىكنيم، ولى چه خوب است كه تقوا پيشه كنيم تا مگر به دو بهشت دوم داخل شويم، مگر اين نعمت نيست و آيتى هدايت كننده ما به رحمت او؟
/ ٣٦٤ [٦٨- ٦٩] سپس بايد به آيات و نعمتهاى او در طبيعت پيرامون خويش بنگريم، و به كتابش گوش فرا داريم كه از دو بهشتى فروتر از درجات بالا سخن مىگويد، ولى اين دو كه مظهر رحمت اويند، بر خير دنيا و نعمتهاى آن برترى دارند.
فِيهِما فاكِهَةٌ وَ نَخْلٌ وَ رُمَّانٌ در آنها ميوه است و خرما و انار.
مفسّران درباره ارتباطى ميان اين سه با يكديگر اختلاف دارند: بعضى فاكهة را اسم جنس و كلى دانسته و آنچه را كه پس از آن آمده است فرع و گونه خاصى از آن، و بعضى ديگر اين سه را جنسهاى مختلف تصور كردهاند، و گفتهاند كه ميوه نخل و رمّان از گونه فاكهه نيست، و ديگران گفتهاند: خدا اشاره به جنس با لفظ فاكهة كرده و سپس از بهترين آن (ميوه نخل و ميوه رمان) سخن گفته است،
[١٤٦] - آل عمران/ ١٨٥.