تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٣٥ - شرح آيات

مانعى براى ورود انسان به علم فضا و اكتشاف گنجينه‌هاى زمين و سرزمينهاى ناشناخته آن به شمار مى‌رفت، و نيز اين را كه انسان نمى‌تواند در اقطار آسمان نفوذ كند، و در آن سوى دريا و صحرا چيزى جز درياهاى تاريك و نواحى ناشناخته ترسناك وجود ندارد كه بشر را راهى براى رفتن به آنجا نيست، و اين كار تنها از جنيان برمى‌آيد، پس اين آيه نازل شد تا انسان اعتماد به نفس را باز يابد، و به او تأكيد كند كه انس و جن قدرت برابر با يكديگر دارند، و با آن كه جن از مخلوطى از آتش آفريده شده كه به طبع خود- بنا بر نظر بشر- ضعيف است و قابل نفوذ در صورتى كه انسان از گل خشك كه به طبع خود- بر حسب نظر بشر- غير قابل نفوذ است.

٣- و شايد در آيه يك معنى تمدنى موجود باشد كه هدف از آن برانگيختن ما و جنيان به مسابقه گذاشتن در راه تحقق بخشيدن به آن خواسته تمدنى بوده باشد كه آيه با نفوذ در اقطار آسمانها و زمين اشاره كرده است، و سپس آيه مى‌گويد إِنِ اسْتَطَعْتُمْ‌ و نمى‌گويد: لو استطعتم كه براى ناممكن بودن به كار مى‌رود، در صورتى كه «إن» براى شرط است، و پروردگار ما از اين شرط با استطاعت ياد مى‌كند، يعنى اين كه قدرت كامل و به تمام معنى براى اين كار داشته باشيد، و اين شبيه گفته ديگر خدا است كه گفت وَ لِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا «و خدا را است بر مردم حج خانه براى هر كس كه توانايى آن را داشته باشد»، [٧١] ولى استطاعت نفوذ در اطراف و اكناف آسمان و زمين جز با مطالعه و تحقيق در موانع موجود در اين راه و از آنها گذشتن فراهم نمى‌آيد كه مهمترين آنها دو تا است

اول: خطرهاى احتمالى همچون اجرام آسمانى سوزان كه در آن خصوص در ضمن تفسير آيه ٣٥ سخن خواهيم گفت.

دوم: مقابله و چالش با طبقات آسمان و زمين، و اين چالش اساسى و