توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٠٦ - اقسام تذييل

مانند: قل جاء الحق و زهق الباطل، انّ الباطل كان زهوقا .

( بگو حق آمد و باطل رفت، همانا باطل رفتنى است).

شاهد در جمله دوّم يعنى انّ الباطل الخ است كه بما قبل ارتباطى ندارد و در مقام بيان حكم كلّى است.

تقسيم ديگر

باز تذييل به تقسيم ديگر بردو قسم است:

شارح گويد:

مصنّف در اينجا از لفظ [ايضا] استفاده كرده و گفته [و هو ايضا الخ‌] و اين اشاره است باينكه اين تقسيم نيز براى مطلق تذييل است نه قسم دوّم و بهرصورت تذييل بتقسيم ديگر چنانچه گفتيم بردو قسم است:

الف: آنكه منطوق جمله قبل را تأكيد كند مانند همين آيه يعنى:

جاء الحق و زهق الباطل، انّ الباطل كان زهوقا .

چه آنكه زهوق و زوال باطل منطوق جمله [زهق الباطل‌] است لذا جمله‌ انّ الباطل كان زهوقا اين منطوق را تأكيد مى‌نمايد.

ب: آنكه مفهوم جمله قبل را تأكيد نمايد مانند آنچه در قول نابغه ذبيانى وارد شده: