توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٥٩ - جامع خيالى

بياض است نه بين تصور آنها كه عبارت است از علم به سواد و بياض و همچنين تقارن در خيال صرفا بين نفس صور مى‌باشد از اينرو لازم است كه كلام مصنف را تأويل برده و بر آنچه سكاكى ذكر كرده است حمل نمائيم يعنى بگوئيم:

مقصود مصنف از [شيئين‌] همان [جملتين‌] بوده و مرادش از [تصوّر] مفردى از مفردات دو جمله مى‌باشد در حاليكه ظاهر عبارت مصنف از چنين حملى آبى است.

سپس شارح گويد:

براى بحث از جامع تفصيل و تحقيق بيشترى بوده كه ما آنرا در شرح يعنى كتاب مطول آورده‌ايم و اين مبحث از مباحثى است كه احدى را نيافتيم در اطراف آن تحقيقى كرده باشد.

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: ثم ان الجامع الخيالى هو تقارن الصور الخ: اينعبارت اشاره است به اعتراض شارح بر سكاكى كه جامع خيالى را به [ما يدركه بالخيال‌] تفسير و تعريف كرده و حاصل كلام شارح اينست كه:

جامع خيالى عبارتست از تقارن صور اشياء در خيال و پرواضحست كه [تقارن‌] از قبيل معانى است نه صور مرتسمه در خيال و بعبارت ديگر تقارن صور از امورى نيست كه خيال آن را درك كند چه آنكه خيال مدرك صور بوده ولى تقارن از مصاديق صور نيست.

قوله: فان قلت كلام المفتاح الخ: حاصل اعتراض بر سكاكى اينست كه: