توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٠٧ - استعمال صيغه امر در غير طلب استعلائى

مى‌دهد ولى تهديد مطلق تخويف را گويند، بنابراين انذار اخصّ از تهديد مى‌باشد.

قوله: و التعجيز الخ: يعنى صيغه امر براى جلوه دادن عجز و درمانده‌گى مخاطب بكار مى‌رود و آن در مقامى است كه شخص مدعى است كه انجام فلان فعل در طاقت و وسع او است از اينرو براى اظهار درمانده بودنش صيغه امر را بكار مى‌برند.

قوله: فأتوا بسورة من مثله‌ : آيه (٢٣) از سوره بقره.

قوله: لكونه محالا: ضمير در [لكونه‌] به اتيان بسوره راجع است و وجه محال بودن آن است كه اين معنا از وسع و طاقت ايشان خارج است.

قوله: و لبعضهم هنا كلام طويل: برخى از اهل فضل گفته‌اند مقصود از [بعض‌] طيّبى در حواشى كشاف مى‌باشد.

متن:

و التسخير نحو: كونوا قردة خاسئين‌ .

و الاهانة نحو: كونوا حجارة او حديدا .

و التّسوية نحو: اصبروا او لا تصبروا .

و التّمنى نحو: الا ايّها اللّيل الطّويل الا انجلى.

و الدّعاء نحو: ربّ اغفرلى‌ .

و الالتماس كقولك لمن يساويك رتبة: افعل بدون استعلاء.

ثمّ الامر قال السكاكى حقه الفور، لانه الظاهر من الطلب و لتبادر الفهم عند الامر بشئ بعد الامر بخلافه الى تغيير الامر الاول دون الجمع و ارادة التّراخى و فيه نظر.

شرح عربى‌

( و التسخير نحو: كونوا قردة خاسئين‌ ، و الاهانة نحو: