توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥١١ - حذف صدر استيناف

شارح گويد:

گاهى صدر جمله استينافيه حذف مى‌شود اعم از آنكه فعل بوده يا اسم باشد مانند آيه شريفه:

يسبح له فيها الخ‌ .

چه آنكه پس از تمام‌ يسبح له فيها بالغدوّ و الآصال‌ گويا گفته شده:

من يسبحه (چه كسى او را تسبيح و تنزيه مى‌نمايد؟).

در جواب گفته شده: رجال يعنى يسبّحه رجال.

و همانطورى كه مصنف گفته بر همين تقدير است مثال:

نعم الرجل زيد يا نعم رجلا زيد.

البته اين مثال را بنابر قول كسى كه اسم مخصوص بمدح يا ذمّ را خبر براى مبتداى محذوف قرار مى‌دهد مى‌توان از شواهد مورد بحث قرار داد چه آنكه تقدير: نعم الرجل هو زيد يا نعم رجلا هو زيد مى‌باشد در اين مثال جمله مستأنفه را كه جواب است براى سئوال مى‌توان تفسير براى فاعل مبهم قرار داد.

و گاه باشد كه تمام جمله مستأنفه حذف مى‌گردد چه بجايش چيزى قرار داده مانند قول حماسى:

زعمتم انّ اخوتكم الخ:

كه تقدير [لهم الف‌] چنين است:

لهم ايلاف فى الرحلتين المعروفتين لهم فى التجارة، رحلة فى الشتاء الى اليمن و رحلة فى صيف الى الشام.

يعنى براى ايشان در دو مسافرت معروف كه براى تجارت و امر معاش خود مى‌كنند اجتماع و الفتى است: