توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٥٥ - اسباب تقارن در خيال

مى‌كند يعنى:

و حال آنكه اين صور در خيال شخص ديگر با هم اجتماع نكرده و بينشان ترتبى وجود ندارد.

قوله: و كم من صور لا تغيب عن خيال: يعنى و بسيارى از صور هستند كه از خيال شخصى غائب نشده و داراى وضوح مى‌باشند.

قوله: و هى فى خيال آخر مما لا يقع قطّ: ضمير [هى‌] به صور برمى‌گردد يعنى:

و حال آنكه اين صور در خيال شخص ديگر اصلا نيامده و مخفى مى باشند.

قوله: فضل احتياج: اين متضايفين از قبيل اضافه صفت به موصوف مى‌باشند.

قوله: لان معظم ابوابه: يعنى ابواب علم معانى.

قوله: و هو مبنى على الجامع: ضمير [هو] به فصل و وصل راجع است.

قوله: فان جمعه: يعنى فان الجمع بسبب الخيال الخ، اين جمله علت است براى [لا سيّما الخ‌].

قوله: على مجرى الالف: يعنى على جريان الصورة المألوفه.

قوله: و العادة: يعنى و الصور المعتادة.

قوله: بحسب انعقاد الاسباب الخ: حاصل مراد اينستكه:

جمع بين متعاطفين بواسطه خيال مبنى است بر وجود صور مألوفه در قوه خيال و اين وجود بحسب اسبابى است كه مقتضى و خواهان اثبات اين صور و اقترانشان در خيال مى‌باشند مانند صنعت نجارى كه مقتضى‌