توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٣٩ - جامع بين دو شيئ

سياهى و سفيدى كه مثال است براى محسوسات و ايمان و كفر كه مثال براى معقولات مى‌باشد.

ولى حق از نظر ما اينست كه بين ايمان و كفر تقابل عدم و ملكه مى باشد زيرا ايمان عبارتست از تصديق نمودن پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلم در تمام احكام و موضوعاتى كه مى‌دانيم آن جناب آورده به اين معنا كه نفس آنها را قبول كرده و مورد اذعان قرار دهد و علاوه بر آن اقرار زيانى نيز به آنها بنمايد.

چنانچه در منطق تصديق از نظر محققين به اذعان تفسير شده است و بهر تقدير در مقابل اين معنا كه براى ايمان نموديم كفر عبارتست از عدم ايمان و سلب آن از چيزى كه شأنيت اتصاف به ايمان را داشته باشد.

بلى، برخى در تفسير كفر گفته‌اند:

كفر عبارتست از انكار احكام و موضوعاتى كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم آورده‌اند، البته طبق اين تفسير كفر امر وجودى بوده و قهرا نسبتش با ايمان تضاد مى‌گردد.

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: الجامع بين الشيئين: يعنى جامع بين هرجزئى از اجزاء دو جمله متعاطف.

قوله: و ذلك بان يكون الخ: مشاراليه [ذلك‌] جامع عقلى است.

قوله: بينهما اتحاد فى التصور: يعنى در وقتى كه عقل هردو را تصور مى‌كند بينشان اتحاد باشد.