توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٠٢ - اقسام استيناف

فماذا قال ابراهيم فى جواب سلامهم (ابراهيم در جواب سلام ايشان چه‌چيز گفت)؟

در جواب اين سئوال گفته مى‌شود:

قال سلام يعنى ابراهيم ايشان را جوابى نيكوتر داد.

و وجه نيكوتر بودن جواب ابراهيم آنست كه وى جواب سلام را با جمله اسميّه آورد كه بر دوام و ثبوت دلالت دارد در حاليكه آنان جمله تحيّت را فعليه آوردند.

و نيز مانند قول شاعر:

زعم العواذل الخ.

كلمه [العواذل‌] جمع [عاذله‌] يعنى جماعت عاذله و ملامت‌كننده‌گان مى‌باشد.

و كلمه [غمرة] يعنى شدت.

و معناى [صدقوا] اينست كه جماعت عواذل در گمانشان كه من در شدت و سختى هستم بصواب رفته و راست پنداشته‌اند.

و كلمه [لا تنجلى‌] يعنى لا تنكشف.

يعنى ولى شدت و اندوه من منكشف و برطرف نمى‌شود به خلاف اكثر شدائد و سختى‌ها.

گويا وقتى شاعر گفت:

زعم العواذل اننى فى غمرة.

سئوالى پيش آمد كه: اصدقوا ام كذبوا (آيا ايشان راست پنداشتند يا دروغ گفتند)؟

در جواب گفته شده: صدقوا يعنى راست پنداشتند.