توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٦١ - شرط مقبول بودن عطف با ادات عاطفه

گردد در اين فرض چند صورت تصوير مى‌شود كه ذيلا به آنها اشاره مى نمائيم:

١- آنكه بين دو جمله كمال انقطاع بوده بطورى كه اگر آندو را از هم منفصل بياوريم هيچ ايهام خلاف مقصود لازم نيايد.

٢- آنكه بينشان كمال اتّصال باشد.

٣- آنكه بين آندو شبه كمال انفصال بوده.

٤- آنكه بين جلتين شبه كمال اتّصال باشد.

در اين چهار صورت متعين است كه آنها را از هم منفصل بياوريم زيرا وصل و عطف هم مقتضى مغايرت بوده و هم اقتضايش تناسب بين جملتين مى‌باشد.

و اگر هيچيك از اين صور مذكور نبود يعنى بينشان كمال انقطاع بدون ايهام خلاف مقصود و نيز كمال اتصال و همچنين شبه هيچ يك از ايندو نباشد حكم آنست كه وصل و عطف متعين است زيرا داعى وجود داشته و از طرف ديگر مانع مفقود و معدوم است.

و حاصل آنكه:

دو جمله‌اى كه محلّى از اعراب براى آنها نبوده و براى اوّلى حكميكه قصد اعطائش را به دوّمى نكرده باشيم وجود ندارد شش حال دارند:

اوّل: كمال انقطاع بدون ايهام خلاف مقصود.

دوّم: كمال اتّصال.

سوّم: شبه كمال انقطاع.

چهارم: شبه كمال اتّصال.

پنجم: كمال انقطاع با ايهام خلاف مقصود.