توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٢٣ - مثال كلام موجز و مطنب به دو اعتبار

بوده و با رعايت آن ما فى الضّمير خود را بيان مى‌كنند بدون اينكه مزاياى كلامى و امتيازات بلاغى را در آن لحاظ نمايند.

قوله: و هو متعارف الاوساط: ضمير « هو » به امر عرفى راجع است.

قوله: الّذين ليسوا فى مرتبة الخ: اين عبارت تفسير است براى « اوساط » .

قوله: و لا فى غاية الفهاهة: كلمه « فهاهة » يعنى عجز از كلام.

قوله: كلامهم فى مجرى عرفهم فى تأدية المعانى: كلمه « فى » در فى مجرى عرفهم بمعناى « عند » بوده و كلمه « مجرى » مصدر ميمى به معناى « جريان » مى‌باشد و لفظ « عرف » بمعناى « عادت » است، بنابراين معناى عبارت چنين ميشود:

اوساط اهل عرف كسانى هستند كه در وقت اداء معانى كلامشان بر طبق جريان عادتشان مى‌باشد.

قوله: عند المعاملات و المحاورات: يعنى اهل عرف جملاتى را كه در وقت انجام معاملات و گفتگوهاى روزانه بكار مى‌برند صرفا با آنها معانى و مرادات خود را اداء كرده بدون اينكه اين عبارات مشتمل بر مزاياى كلامى و امتيازات بلاغى باشند فقط در حدّ و مرتبه‌اى هستند كه ازاصوات حيوانات ممتازند.

قوله: اى هذا الكلام: يعنى كلام متعارف بين اوساط.

قوله: يخرجها عن حكم النّعيق: ضمير مفعولى در « يخرجها » به الفاظ راجع بوده و مقصود از « نعيق » اصوات حيوانات مى‌باشد.

قوله: خليقا: يعنى لائقا.