توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٠١ - قسم چهارم از اقسام اطناب(ايغال)

قوله: زيادة مبالغة: اضافه [زيادة] به [مبالغه‌] از قبيل اضافه بيانيه است.

يعنى زيادى كه آن عبارتست از مبالغه و تقرير آن در بيت چنين است:

خنساء وقتى اراده نمود برادرش را به اشتهار توصيف كند در بيان آن متمسّك به تشبيه شد يعنى وى را به كوه مرتفعى تشبيه كرده و سپس بآن اكتفاء ننموده بلكه در مقام مبالغه برآمده و عبارت [فى رأسه نار] را اضافه كرده است.

قوله: و كتحقيق التشبيه: يعنى بيان و تثبيت اصل تشبيه نه مبالغه در آن.

قوله: كأن عيون الوحش: مقصود از [وحش‌] آهو و گاوهاى وحشى مى باشد چنانچه ذكر كلام اصمعى شاهد بر آن مى‌باشد.

قوله: لانّه اذا كان غير مثقوب: ضمير در [لانّه‌] به الحرز اليمانى راجع است.

قوله: كان اشبه بالعيون: بهتر بود شارح مى‌گفت كانت العيون اشبه بالجزع زيرا شاعر عيون را به مهره يمنى تشبيه نموده نه مهره را به عيون.

قوله: و فيه سواد و بياض: اينجمله حال است از [الجزع‌] لذا ضمير مجرورى در [فيه‌] به الجزع راجع مى‌باشد.

قوله: بل هو ختم الكلام: اعم از آنكه كلام شعر بوده يا نثر باشد.

قوله: و مثّل لذلك: مشاراليه [ذلك‌] ايغال مى‌باشد.

قوله: يا قوم اتّبعوا المرسلين الخ‌ : آيه (٢٠) از سوره يس.