توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٥١ - شرط مقبول بودن عطف با ادات عاطفه

برمى‌گردد.

قوله: فيلزم ان يكون مقول قول المنافقين: ضمير در [يكون‌] به [اللّه يستهزئ‌] برمى‌گردد.

قوله: و انّما قال على انّا معكم: ضمير در [قال‌] به مصنّف بر مى‌گردد.

قوله: فحكمه حكمه: در نتيجه عطف بر دوّمى همچون عطف بر اولى است و همان‌طورى كه از عطف بر اولى محذور سابق- الذكر لازم مى‌آيد از عطف بر دومى نيز اين اشكال پيش آمده و بدين ترتيب از عطف بر آن نيز ممنوع هستيم.

قوله: هو الاصل: مقصود از [اصل‌] در اين‌جا امر راجح مى‌باشد، بنابراين تا مادامى كه در عطف بر تابع جهت مرجحى يافت نشود حق عطف به آن را نداريم.

متن:

و على الثانى ان قصد ربطها بها على معنى عاطف سوى الواو عطفت به نحو:

دخل زيد فخرج عمرو، او ثمّ خرج عمرو، اذا قصد التعقيب او المهلة.

و الا فان كان للاولى حكم لم يقصد اعطاؤه للثانية فالفصل نحو:

و اذا خلوا الآية.

لم يعطف [ اللّه يستهزئ بهم‌ ] على [قالوا] لئلّا يشاركه فى الاختصاص بالظرف لما مرّ.