توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥١٧ - حذف صدر استيناف

مى‌گفت [لا و ايّدك اللّه‌] ناچار بود از معطوف عليه براى [و ايّدك اللّه‌] و حال آنكه معطوف عليهى يافت نمى‌شد در حاليكه وجود عطف بدون معطوف عليه امر باطلى است پس كلام زوزنى باطل و فاسد است و ميبايد معطوف عليه مضمون كلمه [لا] باشد اعم از آنكه بحكايت و كلمه [قلت‌] قبل از [لا] تصريح شده يا تصريح نشده باشد.

و خلاصه آنكه طبق گفته برخى جمله [و انّه لو لم يحك الخ‌] اعتراض دومى است بر زوزنى و حاصلش اينست كه:

اينكه زوزنى گفت [ايّدك اللّه‌] معطوفست بر [قلت‌] تنها در خصوص اين كلام كه به لفظ [قلت‌] تصريح شده درست مى‌آيد ولى اگر گفته شود لا و ايدك الله بدون اينكه كلمه [قلت‌] آورده شود ميبايد بدنبال معطوف عليه براى [ايّدك اللّه‌] جستجو شود در حاليكه طبق گفته زوزنى براى آن معطوف عليهى يافت نمى‌شود و جاى ترديد نيست وجود عطف بدون معطوف عليه امر باطل و فاسدى است.

متن:

و اما للتوسط، فاذا اتفقتا خبرا او انشاءا لفظا و معنا او معنا فقط بجامع كقوله تعالى:

يخادعون اللّه و هو خادعهم‌ .

و قوله: ان الابرار لفى نعيم، و ان الفجار لفى جحيم‌ .

و قوله: كلوا و اشربوا و لا تسرفوا .

و كقوله تعالى: و اذ اخذنا ميثاق بنى اسرائيل لا تبعدون الّا اللّه و بالوالدين احسنا و ذى القربى و اليتامى و المساكين و قولوا للنّاس حسنا اى لا تعبدوا و تحسنون بمعنى احسنوا او و احسنوا.

شرح عربى‌

( و اما للتوسط) عطف على قوله اما الوصل لدفع الايهام‌