توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٥٤ - نظريه ديگران در وجه قبيح بودن مثال مذكور

قوله: و اعجب من هذا: مشاراليه [هذا] گفتارى بود كه از فاضل شيرازى گذشت و اظهار نمود كه فعل مستقبل نمى‌تواند در حال عمل كند.

قوله: انّه لمّا سمع الخ: ضمير در [انّه‌] و [سمع‌] به همان بعض يعنى فاضل شيرازى راجع است.

قوله: انّه يجب تجريد صدر الجملة الخ: كلمه [انّه‌] بكسر همزه بوده زيرا محكى قول يعنى مفعولست براى [قول النحاة] و ضمير منصوبى آن بمعناى شأن مى‌باشد.

قوله: عن علم الاستقبال: كلمه (علم) بفتح عين و لام يعنى علامت و مقصود از علامت استقبال حروفى همچون سين و سوف و لن مى‌باشد.

قوله: بحسب الظاهر: يعنى فعل مستقبل با حال نحوى كه صفت مبين هيئت است بحسب ظاهر تنافى دارد اگرچه در واقع و نفس الامر بينشان تنافى و تهافتى وجود ندارد چه آنكه بسا زمانش مستقبل بوده همانطوريكه گاهى ماضى و در برخى اوقات حال مى‌باشد.

قوله: فهم منه: ضمير فاعل در [فهم‌] ببعض [فاضل شيرازى‌] راجع بوده و ضمير مجرورى در [منه‌] به قول النّحاة برمى‌گردد و اين جمله جواب است براى [لمّا سمع‌].

قوله: انه يجب تجريد الفعل: ضمير در [انّه‌] بمعناى [شأن‌] مى‌باشد.

قوله: و اورد هذا المقال: ضمير فاعلى در [اورد] به بعض (فاضل شيرازى) راجع بوده و مراد از [هذا المقال‌] كلام نحاة ميباشد.

قوله: و لم ينظر فى صدر هذا المقال: ضمير فاعلى در [لم‌]