توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٤٣ - فائده اخذ قيود در تعاريف سهگانه

قوله: يسهل البؤس: كلمه « بؤس » بضم باء و سكون همزه يعنى بلا و سختى‌

قوله: و هذا بخلاف ما يقال الخ: اين عبارت جواب است از سؤال مقدّر و شرح آن سؤال چنين است.

زائد بودن كلمه « قبله » در بيت فوق بمنزله زائد بودن « عين » و « اذن » و « يد » در امثله مذكور مى‌باشد چه آنكه ديدن فقط با عين بوده و شنيدن با گوش و نوشتن با دست مى‌باشد لذا همانطوريكه اينكلمات را در اين امثله از قبيل حشو قرار نداده‌اند لفظ « قبله » نيز نبايد حشو باشد.

حاصل جوابيكه شارح از اين اشكال داده اينست.

كلمات عين و اذن و يد در امثله مذكور بقصد تأكيد آورده شده‌اند.

چه آنكه ابصار گاهى با قلب، صورت گرفته و گاهى به علم اطلاق مى‌شود و يا كتبت گاهى بمعناى امرت بالكتابة مى‌باشد لذا براى دفع غير معناى مقصود الفاظ سه‌گانه را در امثله ياد شده آورده‌اند بخلاف « قبله » كه بقصد تأكيد آورده نشده زيرا مقام اقتضاى تأكيد را ندارد از اينرو ذكرش صرفا از باب حشو مى‌باشد.

متن‌

المساواة نحو:

و لا يحيق المكر السّيّئ الّا باهله‌ .

و قوله:

فانّك كاللّيل الذّى هو مدركى و ان خلت انّ المنتاى عنك واسع.

شرح عربى‌

( المساواة) قدّمها لانّها الاصل المقيس عليه‌ ( نحو و لا يحيق المكر السّيّئ الّا باهله‌ ، و قوله فانّك كالّليل‌