توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٨٣ - جمله حاليه و برخى از احكام آن

فاعل بوده و معنا در تقدير آن مى‌باشد و همانطورى كه اسم فاعل با واو در جمله حاليه ممتنع است بيايد فعل مضارع نيز واجد همين حكم ميباشد

سؤال‌

اگر در مقام انتقاد و سئوال گفته شود:

پس چطور در برخى از امثال و اشعار جمله حاليه‌اى كه در ابتدائش مضارع مثبت قرار گرفته رابطش [واو] آمده از جمله قول برخى از عرب كه گفته:

قمت و اصك وجهه.

شاهد در دو جمله [و اصكّ وجهه‌] بوده كه حال واقع شده و در ابتدائش مضارع مثبت يعنى [اصكّ‌] آمده و معذلك رابط آن [واو] ميباشد.

و يا قول شاعر كه گفته:

فلما خشيت اظافيرهم الخ.

شاهد در [و ارهنهم مالكا] بوده كه جمله حاليه‌اى است كه در ابتدائش فعل مضارع مثبت قرار دارد و معذلك رابط آن [واو] آمده.

جواب‌

شارح در جواب مى‌گويد:

از اين سئوال سه جواب داده شده:

الف: برخى گفته‌اند:

در جمله حاليه مزبور اگرچه [واو] ذكر شده ولى در آن مبتداء حذف شده و بدين ترتيب جمله اسميه است و در جمله اسميه اشكالى ندارد كه رابط [واو] بيايد و تقدير كلام در مثال [و انا اصك‌] و در شعر [انا ارهنهم‌] مى‌باشد چنانچه در فرموده حقتعالى [ لم تؤذوننى و قد تعلمون انّى- ]