توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٩٧ - دلالت نفى بر استمرار

استمرار وجوده يحتاج الى سبب موجود لانه وجود عقيب وجود و لا بد للوجود الحادث من السبب بخلاف استمرار العدم فانه عدم فلا يحتاج الى وجود سبب بل يكفيه مجرد انتفاء سبب الوجود و الاصل فى الحوادث العدم حتى توجد عللها و بالجملة لما كان الاصل فى المنفى الاستمرار حصلت من الاطلاق الدلالة على المقارنة ( و اما الثانى) اى عدم دلالته على الحصول‌ ( فلكونه منفيا) هذا اذا كانت الجملة فعلية.

[دلالت نفى بر استمرار]

ترجمه‌

مصنف گويد:

و اما جواز ذكر واو و عدم ذكرش در ماضى منفى، پس جهتش آنست كه اين فعل بر مقارنت دلالت داشته نه بر حصول.

اما دلالتش بر مقارنت، پس بخاطر آنستكه كلمه [لمّا] براى استغراق است و غير آن بمنظور نفى كردن آنچه بر زمان تكلم مقدم است مى‌آيد و اصل آنست كه اين نفى مستمر باشد در نتيجه بواسطه اين استمرار در صورت اطلاق و عدم تقييد دلالت بر مقارنت حاصل مى‌شود بخلاف ماضى مثبت چه آنكه وضع فعل بر آنستكه مفيد تجدد باشد نه استمرار و ثبوت.

و تحقيق اين كلام آنستكه استمرار عدم محتاج به سبب نبوده بخلاف استمرار وجود.

و اما عدم دلالتش بر حصول پس بخاطر آنستكه فعل بحسب فرض منفى است.

شارح در دنبال (اما المنفى) مى‌گويد:

يعنى و اما جواز امرين (ذكر واو و ترك آن) در ماضى منفى.

و در تفسير (اما الاول) مى‌نويسد:

يعنى دلالت ماضى بر مقارنت حال با عاملش.