توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٦١ - نظريه ديگران در وجه قبيح بودن مثال مذكور

قوله: من فهل تشكرون و فهل انتم تشكرون: در حاشيه و سوقى آمده است كه صور متصوره شش‌تا مى‌باشد زيرا استفهام يا با [هل‌] بوده و يا با [همزه‌] مى‌باشد و هركدام از ايندو يا بر جمله فعليه داخل شده و يا بر اسميه وارد گشته‌اند، جمله اسميه يا خبرش فعل بوده و يا اسم مى‌باشد بنابراين امثله ششگانه عبارتند از:

١- هل انتم شاكرون.

٢- هل انتم تشكرون.

٣- هل تشكرون.

٤- أانتم شاكرون.

٥- أانتم تشكرون.

٦- أتشكرون.

و جمله (هل انتم شاكرون) دلالتش بر طلب شكر از پنج‌تاى باقى روشن‌تر و بهتر مى‌باشد و دليلش همان است كه مصنف در متن به آن اشاره كرده است.

قوله: مع انه مؤكد بالتكرير: ضمير در [انّه‌] به هل انتم تشكرون راجع است و مقصود از تكرار، تكرار [تشكرون‌] است كه يك بار بعد از [هل‌] آمده و مرتبه ديگر بعد از [انتم‌] مى‌باشد.

قوله: لان انتم فاعل لفعل محذوف: علت است براى [تكرير] يعنى اصل [هل انتم تشكرون‌] هل تشكرون انتم تشكرون بوده.

قوله: لانه الذى يقصد به: ضمير در [لانّه‌] به بليغ و در [به‌] به [هل زيد منطلق‌] راجع است و مقصود اينست كه: بليغ داراى چنين شأنى است كه لطائف و دقائق را مراعات مى‌كند نه غير او.