توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٣١ - وقوع خبر بجاى انشاء

مى‌برد مانند: رزقنى اللّه لقائك (خداوند متعال ديدار شما را روزى من نمايد).

و اگر شخص بليغ دعائى را بصيغه ماضى آورد محتمل هردو ميباشد يعنى ممكن است قصد تفأل زدن به وقوع مطلوب بوده و امكان آن نيز هست كه منظورش اظهار حرص و رغبت در آن مى‌باشد مثل اينكه بگويد:

رحمه اللّه.

و اما اگر غير بليغ چنين عبارتى را بگويد نميتوان در حقش دو احتمال مزبور را جارى دانست زيرا وى از اين گونه اعتبارات و ملاحظات غافل و ذاهل است.

سپس مى‌گويد:

يا استعمال جمله خبريه بجاى انشائى بخاطر احتراز از صورت امر است همچون قول بنده بمولايش:

ينظر المولى الى ساعة (آقا ساعتى بمن خواهند نگريست).

كه بجاى [انظر] از كلمه [ينظر] استفاده شده زيرا لفظ [انظر] در صورت امر مى‌باشد اگرچه از آن دعا يا شفاعت قصد شده.

يا آوردن جمله خبريه بجاى انشاء بخاطر آن است كه مخاطب را بر تحصيل مطلوب وادار نمائيم زيرا مخاطب از كسانى استكه دوست ندارد به طالب نسبت كذب بدهد لذا براى اينكه وى را در مقابل اين عقيده و رأيش ملزم سازيم كلام را بصورت جمله خبريه آورده تا او را باصطلاح در مقابل عمل انجام شده قرار داده و بدين وسيله از انجام ندادن مطلوب كه منجر به تكذيب طالب مى‌شود بازداريم مانند قول شما به دوستتان كه هرگز راضى نيست نسبت كذب بشما داده شود مى‌گوئيد: تأتينى غدا