توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٦٠ - ايجاز حذف و موارد آن

و ما تأتيهم من آية من آيات ربّهم الّا كانوا عنها معرضين‌ .

هيچ آيه‌اى از آيات پروردگارشان براى ايشان نيامده مگر آنكه ايشان از آن روى مى‌گردانند.

٢- دلالت براينكه جواب شرط شيئى است كه نميتوان آنرا توصيف نمود

٣- آنكه نفس سامع بهرطرف ممكنى متمايل شود.

مثال اين دو آيه شريفه ذيل است:

و لو ترى اذ وقفوا على النّار ( اگر ببينى ايشانرا زمانيكه بر آتش نگاه داشته ميشوند.

در اين آيه شريفه جواب شرط حذف شده تا بدين وسيله دلالت شود بر اينكه وصف احاطه بر آن نداشته يا نفس سامع بهرطرفى كه امكان ندارد متمايل گردد.

و غير آنچه ذكر شد همچون مسنداليه و مسند و مفعول چنانچه در ابواب گذشته گفته شد و نيز مانند معطوف با حرف عاطف مثل آنچه در فرموده حقتعالى آمده:

لا يستوى منكم من انفق من قبل الفتح و قاتل‌ ( مساوى نيست از شما كسيكه پيش از فتح مكّه انفاق نمود و كارزار كرد).

تقدير آن: و من انفق من بعده مى‌باشد پس حرف عاطف يعنى « واو » با معطوف يعنى « من انفق من بعده» حذف شده بدليل ما بعد آن يعنى فرموده حقتعالى:

اولئك اعظم درجة من الّذين انفقوا و من بعد و قاتلوا

( ايشان از نظر درجه از كسانيكه بعدا انفاق نموده و كارزار كرده‌اند