توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٧٧ - مثال ديگر

جواب‌

مقصود از [متّقين‌] متّقين بالفعل نبوده تا اشكال مذكور لازم آيد بلكه مقصود از آن متّقين بالقوّه مى‌باشد لذا معناى آيه چنين است:

هدى للضّالّين الصّائرين للتّقوى لقربهم من القبول و هم الّذين يستمعون الكتاب و يقبلونه.

يعنى اينكتاب هادى ضالّين و گمراهانى است كه متمايل به تقوى مى‌باشند زيرا حالت پذيرش و قبول در آنها مى‌باشد و ايشان كسانى هستند كه قرآن را شنيده و آن را مى‌پذيرند.

قوله: فان معناه: ضمير در [معناه‌] به هدى للمتقين راجع است.

قوله: انه بالغ فى الهداية: ضمير در [انّه‌] بقرآن عود ميكند.

قوله: اى غايتها: شارح كلمه [كنه‌] در عبارت مصنف را بر حقيقت حمل نكرده بلكه بمعناى [غايت‌] تفسير نمود و جهتش اينست كه [كنه‌] بمعناى حقيقت با عبارت بعدى مصنف يعنى [حتّى كانّه هداية محضة] منافات دارد.

شرح‌

مصنف پس از آنكه حكم نمود به اينكه حقيقت درجه‌اى كه قرآن در آن مى‌باشد قابل درك نيست ديگر صحيح نبوده كه عبارت [حتّى كانّه هداية محضة] را بر آن مترتب نمايد زيرا اين معنا صرفا بر ادراك حقيقت مترتب مى‌شود نه بر عدم ادراكش، پس [كنه‌] نبايد بمعناى حقيقت باشد بلكه لازم است بمعناى [غايت‌] گرفته شود.

قوله: حتّى كانّه هداية محضة: ضمير در [كانّه‌] بقرآن راجعست‌