توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٧٥ - مثال ديگر

قوله: اى فوزان لا ريب فيه مع ذلك الكتاب: كلمه [وزان‌] بر وزن [فعال‌] بكسر فاء مصدر است براى [وزان الشئ‌] يعنى مساويست با آن در وزن.

و گاهى بمعناى نظير و زمانى بجاى كلمه [مرتبة الشّى‌ء] استعمال مى شود البته اين معناى اخير در صورتى است كه مرتبه شيى‌ء با مرتبه شيئ ديگرى در امرى از امور مساوى باشد و ظاهرا در مورد بحث به همين معنا مى‌باشد.

چه آنكه مرتبه [ لا ريب فيه‌ ] نسبت به [ ذلك الكتاب‌ ] با مرتبه [نفسه‌] نسبت به زيد در مثال [جائنى زيد نفسه‌] مساوى است زيرا هردو رافع توهم مجاز مى‌باشند.

قوله: فظهر انّ لفظ [وزان‌] الخ: يعنى از تقريرى كه نموده و بيان كرديم كه [وزان‌] بمعناى مرتبه مى‌باشد در نتيجه مرتبه [ لا ريب فيه‌ ] نسبت به [ ذلك الكتاب‌ ] با مرتبه [نفسه‌] نسبت به زيد در مثال [جائنى زيد نفسه‌] مساوى است ظاهر شد كه كلمه [وزان‌] در عبارت مصنف [وزان نفسه‌] زائد نيست چنانچه برخى توهم زيادى آنرا نموده‌اند.

شرح‌

برخى از ادباء پنداشته‌اند كه كلمه [وزان‌] در عبارت متن يعنى [وزان نفسه‌] زائد است و وزان اوّل مصدر بوده بمعناى اسم فاعل ميباشد و معناى عبارت چنين است:

فموازن لا ريب فيه مع ذلك الكتاب نفسه مع [زيد] فى جائنى زيد نفسه.

يعنى پس موازن و مشاهد [ لا ريب فيه‌ ] است كلمه [نفسه‌] در مثال‌