توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧١٢ - قسم ششم از اقسام اطناب(تكميل)

خفض جناح داشته و متواضع مى‌باشند.

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: و امّا بالتكميل: يعنى تكميل معنا با ايهام از آن‌

قوله: ايضا: يعنى همانطوريكه اينقسم از اطناب را تكميل مى‌نامند نام ديگرش احتراس است.

قوله: لانّ فيه الخ: بيان است براى وجه تسميه تكميل به احتراس و حاصلش آنستكه:

احتراس از [حرس‌] بمعناى حفاظت و نگهدارى است و چون در تكميل از توهّم خلاف مقصود اجتناب ميشود و كلام را از آن حفاظت و نگهدارى مى‌كنند لاجرم باين نام موسوم شده.

قوله: التّوقى: يعنى اجتناب و دورى نمودن.

قوله: اذلّة على المومنين الخ‌ : آيه (٥٤) از سوره مائده.

قوله: لتضمنه معنى العطف: ضمير مجرورى در [لتضمّنه‌] به ذلّ كه با كلمه [على‌] متعدّى شده راجع بوده و كلمه [عطف‌] يعنى مهربانى و نرمش.

قوله: خافضون لهم اجنحتهم: ضمير در [لهم‌] به مومنين راجع بوده و مقصود از اين عبارت تواضع و فروتنى در مقابل مومنين مى‌باشد.

متن‌

و امّا بالتّتميم و هو ان يؤتى فى كلام لا يوهم خلاف المقصود بفضله لنكتة كالمبالغة نحو: و يطعمون الطّعام على حبّه‌ فى وجه، اى مع حبّه.