توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٦١ - برخى از محسنات وصل

فساد از ناحيه تغيير كلام سكاكى پيدا شده است.

قوله: مع ان ظاهر عبارته يأبى ذلك: ضمير در [عبارته‌] به مصنف راجع بوده و مشاراليه [ذلك‌] تأويل و حمل مى‌باشد.

متن:

و من محسنات الوصل تناسب الجملتين فى الاسميّه و الفعليّة و الفعليتين فى المضى و المضارعة الا لمانع.

شرح عربى‌

( و من محسنات الوصل بعد وجود المصحح تناسب الجملتين فى الاسمية و الفعلية و) تناسب‌ ( الفعليتين فى المضىّ و المضارعة) فاذا اردت مجرد الاخبار من غير تعرض للتجدد فى احديهما و الثبوت فى الاخرى قلت قام زيد و قعد عمرو و كذلك زيد قائم و عمرو قاعد ( الا لمانع) مثل ان يراد فى احديهما التجدد و فى الاخرى الثبوت فيقال قام زيد و عمرو قاعد او يراد فى احديهما المضى و فى الاخرى المضارعة فيقال زيد قام و عمرو يقعد او يراد فى احديهما الاطلاق و فى الاخرى التقييد بالشرط كقوله تعالى‌ و قالوا لو لا انزل عليه ملك و لو انزلنا ملكا لقضى الامر ، و منه قوله تعالى‌ فاذا جاء اجلهم لا- يستأخرون ساعة و لا يستقدمون‌ ، فعندى ان قوله و لا يستقدمون عطف على الشرطية قبلها لا على الجزاء اعنى قوله لا يستأخرون اذ لا معنى لقولنا اذا جاء اجلهم لا يستقدمون.

ترجمه‌

برخى از محسنات وصل‌

مصنف گويد:

و از جمله محسنات وصل اينست كه دو جمله متعاطف در اسميه و فعليه بودن با هم تناسب داشته باشند يعنى يا هردو