پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٦٥ - شرح و تفسير با اين شرط من مدافع شما در قيامتم!

هدف اشاره كرده، مى‌فرمايد: «براى شما پايان و مقصدى است؛ خود را به آن برسانيد و براى شما نشانه‌اى قرار داده شده؛ به وسيله آن راه را پيدا كنيد و اسلام هدفى دارد به هدف آن برسيد» ( «إنّ لكم نهاية فانتهوا إلى نهايتكم»، و إنّ لكم علما فاهتدوا بعلمكم، و إنّ للإسلام غاية فانتهوا إلى غايته).

امام عليه السّلام در اين عبارت به نكته مهمى اشاره مى‌كند و آن هدفدار بودن زندگى انسان و همچنين هدفمند بودن برنامه‌هاى دينى است. خداوند ما را بيهوده نيافريد و برنامه‌هاى تشريعى الهى يقينا مقصد مهمى را دنبال مى‌كند و آن، سعادت انسان در دنيا و آخرت است.

امام عليه السّلام مى‌فرمايد: بكوشيد تا به اين هدف نايل شويد. مبادا در ميان راه غافل شويد و توقف كنيد و به سر منزل مقصود نرسيد؛ چه اين كه نشانه‌هاى راه، روشن و برنامه‌ها حساب شده است.

منظور از «علم» (نشانه) يا اشاره به وجود مبارك خود آن حضرت و انبيا و اوليا در هر عصر و زمان است كه راه را به همگان نشان مى‌دهند و يا منظور، قرآن مجيد و به تعبيرى ديگر كتاب و سنّت است و يا همه اينها.

و در پايان اين قطعه به صورت يك نتيجه‌گيرى روشن مى‌فرمايد: «با انجام دادن فرايضى كه خدا بر شماست و وظايفى كه براى شما تبيين كرده، حق او را ادا كنيد كه (اگر چنين كنيد) من مدافع شما در روز قيامت خواهم بود!» (و اخرجوا [١] إلى اللّه بما افترض عليكم من حقّه، و بيّن لكم من وظائفه. أنا شاهد لكم، و حجيج‌ [٢] يوم القيامة عنكم).

[١] «اخرجوا» از ماده «خروج» به معناى بيرون رفتن است و از آن جا كه اداى حق انسان را از زير بار مسئوليت خارج مى‌كند اين واژه، هنگامى كه با «من» متعدى شود به معناى اداى حق آمده است.

[٢] «حجيج» از ماده «حج» به معناى غلبه كردن آمده است و «حجيج» به كسى مى‌گويند كه با دليل و برهان بر طرف مقابل غالب آيد.