پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٧٦ - شرح و تفسير بهشت پيش شماست!

زمين است؛ يعنى لايه هوايى كه به قطر حدود دويست كيلومتر گرداگرد زمين را گرفته و همچون سقفى آن را در برابر اشعه مرگبار كيهانى و سنگ‌هاى سرگردان آسمانى حفظ مى‌كند. [١] ولى تفسير اوّل، مناسب‌تر است؛ بنابر اين «سقف مرفوع» محلّ ستارگان عالم بالاست كه از پايين به صورت سقفى در نظر زمينيان مجسّم مى‌شود و مفهوم «مجرى الشمس و القمر ...» به همين معناست.

و «جوّ مكفوف» قشر هواى محيط بر زمين است كه محل پيدايش شب و روز مى‌باشد (شب كه سايه زمين است در همين «جوّ مكفوف» ظاهر مى‌شود و همچنين روز كه محلّ تابش آفتاب است).

تعبير به «مختلفا للنجوم السيّارة» ممكن است اشاره به تمام ستارگان آسمان باشد كه در اين فضاى بى‌كران در رفت و آمدند؛ هر شب از افق مشرق طلوع و در افق مغرب غروب مى‌كنند؛ ولى اگر «النجوم السيّارة» اشاره به همان سيارات پنج گانه معروف منظومه شمسى باشد تعبير به «مختلفا» اشاره به حركت مخصوص آن‌ها در آسمان است؛ گويا اين گونه به نظر مى‌رسد كه مقدارى پيش مى‌روند، كمى بر مى‌گردند و دوباره پيش مى‌روند (هر چند در واقع چنين نيست).

ضمنا كلام مزبور همچنين تعبيرات قرآن مجيد با دانش ستاره شناسى امروز هماهنگ است و هيئت بطليموس را نفى مى‌كند؛ چرا كه مجراى شمس و قمر بودن به اين معناست كه اين دو كره، مستقلا در آسمان در حركتند و همچنين ستارگان؛ نه اين كه در افلاك بلورين ميخكوب شده و همراه فلك مى‌چرخند.

سپس به زمين و موجودات زنده آن اشاره كرده، مى‌فرمايد: «اى پروردگار اين زمين كه آن را قرارگاه انسان‌ها و جاى رفت و آمد حشرات و چهار پايان و آن چه به شمار در نمى‌آيد از جانورانى كه به چشم مى‌آيند و آن‌ها كه ديده نمى‌شوند، قراردادى» (و ربّ‌

[١] شرح اين مطلب را در تفسير نمونه، جلد ١٣، ذيل آيه ٣٢ سوره انبيا نوشته‌ايم.