جمله «فإنّه منها قدم و ...» (انسان از آخرت آمده و به سوى آن باز مى‌گردد) ممكن است اشاره به مفهوم‌ «إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ» (ما از خداييم و به سوى او باز مى‌گرديم) باشد. يا به تعبير ديگر آخرت در اين جا به معناى ماوراى طبيعت است.

بعضى از شارحان نهج البلاغه گفته‌اند: معناى اين جمله آن است كه «ما براى آخرت آفريده شده‌ايم» همان گونه كه در بعضى از كلمات امام عليه السّلام آمده است: «الا فما يصنع بالدّنيا من خلق للآخرة؛ كسى را كه براى آخرت آفريده شده با دنيا چكار؟» [١] آن گاه در ادامه اين سخن با توجه به آن چه در فراز قبل درباره امامان اهل بيت عليهم السّلام آمده هشدار مى‌دهد كه با دقت هر چه بيشتر، مراقب اعمال خويش باشند و راهى كه را آن امامان يعنى گنجينه‌هاى علم الهى و آگاهان بر قرآن ارائه مى‌دهند، بپويند و در آغاز هر كار در نتيجه و پايان آن بينديشند و تصميم بگيرند؛ مى‌فرمايد:

«آن كس كه با چشم دل مى‌بيند و با بينايى عمل مى‌كند بايد در آغاز هر كار بينديشد كه آيا آن عمل به سود اوست يا به زيان او؛ اگر به سود اوست ادامه دهد و اگر به زيانش مى‌باشد از عمل باز ايستد» (فالنّاظر بالقلب، العامل بالبصر، يكون مبتدأ عمله أن يعلم: أعمله عليه أم له؟! فإن كان له مضى فيه، و إن كان عليه وقف عنه).

در واقع، امام عليه السّلام شرط پيروزى را سه چيز شمرده كه هر سه از شاخه‌هاى علم و دانش است. انديشيدن در اصل كار و عمل كردن با بصيرت و آگاهى و مطالعه درباره نتيجه آن كار كه آيا به سود است يا زيان؟

سپس به دليل آن پرداخته و با تشبيه زيبايى فرق ميان عالم و جاهل را روشن مى‌سازد و مى‌فرمايد: «زيرا آن كس كه بدون آگاهى (و مطالعه كافى) به انجام دادن كار پردازد همچون كسى است كه از بى راهه مى‌رود و چنين كسى هر قدر جلوتر مى‌رود از منزل مقصود فاصله بيشترى مى‌گيرد ولى آن كس كه از روى آگاهى عمل مى‌كند همچون رهروى است كه در جاده روشن گام بر مى‌دارد (و به زودى به مقصد مى‌رسد)»

[١] خطبه ١٥٧.