پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٣٢ - شرح و تفسير اين همه غفلت چرا؟

شرح و تفسير اين همه غفلت چرا؟

در آغاز اين خطبه، امام عليه السّلام مخاطبان خود بلكه همه انسان‌ها را مخاطب ساخته، مى‌فرمايد: «اى مردمى كه (غافليد، امّا) از شما غفلت نمى‌شود (و تمام كردارتان را مأموران الهى ثبت مى‌كنند) و اى كسانى كه (دستورات خدا را) ترك مى‌كنيد، اما شما را ترك نمى‌كنند (و سرانجام مورد بازخواست قرار خواهيد گرفت)» (أيّها النّاس غير المغفول عنهم، و التّاركون المأخوذ منهم).

سپس مى‌افزايد: «چه شده است كه مى‌بينم از خدا روى برتافته‌ايد و به غير او روى آورده‌ايد؟ گويا شما گله شتران يا گوسفندانى هستيد كه چوپان، آن‌ها را به چراگاه «وباخيز» و چشمه‌اى بيمارى‌زا مى‌برد» (ما لي أراكم عن اللّه ذاهبين، و إلى غيره راغبين! كأنّكم نعم أراح‌ [١] بها سائم‌ [٢] إلى مرعى وبيّ‌ [٣]، و مشرب دويّ‌ [٤]).

گر چه همه مسلمين دم از خدا مى‌زنند، ولى گاه عمل گروهى نشان مى‌دهد كه به خدا پشت كرده و به دنيا و هواى نفس چسبيده‌اند؛ در اين حال امام عليه السّلام آن‌ها را به حيواناتى تشبيه كرده است كه چوپان نا آگاه يا مغرض، آن‌ها را در جايى به چرا مى‌برد كه از مرتع و

[١] «أراح» از ماده «اراحة» به معناى باز گرداندن حيوانات به هنگام غروب به آغل‌ها و استراحت گاهشان است؛ ولى گاه به حركت دادن حيوانات در هر زمان اطلاق مى‌شود و در عبارت مذكور، منظور همين است.

[٢] «سائم» در اصل به معناى كسى است كه دنبال چيزى مى‌رود؛ سپس به معناى چوپانى كه حيوانات را به چرا مى‌برد و يا حيواناتى كه به چرا مى‌روند، استعمال شده است و در عبارت مزبور به معناى چوپان است (بنابر اين هم معناى متعدّى دارد و هم لازم).

[٣] «وبىّ» (از ماده وبا) به معناى كسى است كه به بيمارى وبا يا هر نوع بيمارى واگيردار مبتلا شده است و «مرعى وبى» در عبارت مذكور به معناى چراگاه وباخيز يا آلوده به بيمارى است.

[٤] «دوىّ» از ماده «داء» به معناى بيمارى گرفته شده و «دوىّ» به آب يا غذايى مى‌گويند كه آلوده و بيمارى‌زاست.