پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٨٠ - شرح و تفسير بهشت پيش شماست!

وراءكم و الجنّة أمامكم!).

اشاره به اين كه اگر عقب نشينى و فرار كنيد، ننگ دامان شما را خواهد گرفت و اگر به پيش تازيد بهشت جاويدان پاداش شما خواهد بود.

نكته‌

در تاريخ بشر، جنگ‌هاى فراوانى به وقوع پيوسته؛ اعم از جنگ‌هاى منطقه‌اى يا جهانى؛ ولى هدف آن‌ها غالبا برترى‌جويى و فزون طلبى و گاه انتقام گيرى و ماجراجويى بوده است؛ به همين دليل به هنگام پيروزى يك طرف، جنايات هولناكى به وقوع پيوسته است؛ چرا كه هدف مقدّسى در كار نبوده است.

تنها جنگ‌هاى انبيا و اولياء اللّه از اين اصل كلى مستثنا بوده است. اسلام، جنگ را براى خاموش كردن آتش فتنه‌ «وَ قاتِلُوهُمْ حَتَّى لا تَكُونَ فِتْنَةٌ» [١] و نيز براى دفاع در مقابل مهاجم‌ «فَإِنْ قاتَلُوكُمْ فَاقْتُلُوهُمْ» [٢] مجاز مى‌شمرد. به همين دليل هم در اثناى جنگ و هم بعد از پايان آن، اصول انسانى را رعايت مى‌كردند. امير مؤمنان على عليه السّلام در توصيه خود به سربازان اسلام مى‌فرمود: «هنگامى كه دشمن شكست خورد و فرار كرد، فرارى‌ها را نكشيد و زخمى‌ها را به قتل نرسانيد و زنان را آزار ندهيد؛ هر چند به شما دشنام دهند و آبروى شما را بريزند و به بزرگانتان بدگويى كنند». [٣] در خطبه مورد بحث نيز مى‌بينيم كه امام عليه السّلام در دعايى كه قبل از جنگ صفّين مى‌فرمايد، از خداوند تقاضا مى‌كند كه در صورت پيروزى ما را از تعدّى و ستم بر كنار دار و بر راه حق استوار بنما. اين است تفاوت جنگ طلبان دنيا پرست و خدا پرستان حق جو.

(١) بقره، آيه ١٩٣.

(٢) بقره، آيه ١٩١.

(٣) نهج البلاغه، نامه ١٤.